نشست چهارجانبه در مسقط؛ روند صلح افغانستان دم تازه می‌گیرد؟

نمایندگان چهار کشور گروه هماهنگی صلح افغانستان دیروز، ۲۴ میزان/مهر، پس از یک وقفه ۲۰ ماهه دوباره رایزنی‌ها در مورد روند صلح افغانستان را در مسقط، پایتخت عمان آغاز کردند.

کشورهای آمریکا، چین، پاکستان و افغانستان پس از شکست مذاکرات مستقیم صلح دولت افغانستان با طالبان در سال ۲۰۱۵ گروه هماهنگی چهارجانبه صلح را با هدف یافتن راه حل سیاسی برای جنگ افغانستان، یکی از طولانی ترین منازعات جهان، ایجاد کردند.

این گروه در سال‌‌های ۲۰۱۵ و ۲۰۱۶ پنج نشست در کابل و اسلام آباد برگزار کرد و در آخرین نشست در فوریه سال گذشته، از گروه طالبان خواست به پای میز مذاکرات مستقیم صلح با دولت برگردد.

گروه طالبان این دعوت را رد کرد و دو ماه بعد از آن ملا اختر منصور، رهبر این گروه در حمله هواپیماهای بدون سرنشین آمریکایی در ایالت بلوچستان پاکستان کشته شد.

تنش‌ میان کابل و اسلام آباد هم بالا گرفت و همراه با آن آتش خشونت‌ها در افغانستان نیز بیش از پیش شعله‌ور شد که دو سال فوق العاده خونین را برای این کشور رقم زد.

اما در هفته‌های اخیر اعلام استراتژی جدید آمریکا برای افغانستان و آسیای جنوبی شرایط را متحول ساخته و ظاهرا پاکستان را وادار کرده تا شانس خود را به عنوان یک بازیگر مهم در داستان صلح و جنگ افغانستان بازهم بیازماید.

پس از هشدار دونالد ترامپ به پاکستان در مورد پناه دادن به گروه‌های ستیزه‌جو و حمایت از طالبان، پاکستان به تکاپو افتاده و دو هفته پیش، رئیس ستاد ارتش قدرتمند این کشور در یک اقدام غیرمنتظره به کابل سفر کرد، با رهبران افغانستان دیدار کرد و در پی آن هم برگزاری ششمین دور نشست چهارجانبه اعلام شد.

منابع پاکستانی و افغان گفته‌اند که آغاز دوباره کار گروه هماهنگی صلح افغانستان با پیشنهاد و ابتکار اسلام آباد صورت گرفته و پاکستان در تلاش است دست کم نشان دهد که می‌خواهد برای منازعه افغانستان راه حل سیاسی جستجو شود.

در حالی که اسلام آباد تلاش دارد با بهره‌گیری از این نشست فشارها روی خود را کاهش دهد، کابل در تلاش است از این چارچوب برای فشار آوردن بیشتر بر پاکستان استفاده کند.

کابل امیدوار است آمریکا و چین، دو قدرت جهانی و منطقه‌ای و از متحدان مهم پاکستان، این کشور را متقاعد سازند که به پناه دادن و حمایت از گروه طالبان و شبکه حقانی پایان دهد و طالبان را به پای میز مذاکره حاضر کند.

طالب بیشتر:

شکیب مستغنی، سخنگوی وزارت خارجه افغانستان می‌گوید: "بیشتر از هر زمان دیگر موقع آن رسیده است که پاکستان در مبارزه با گروه‌های تروریستی در قلمرو خود به شمول نابود ساختن پناه‌گاه‌های امن و مراکز امن و آموزش، تجهیز و تمویل‌شان در خاک خود گام‌های عملی، جدی و صادقانه بردارد."

آقای مستغنی تاکید دارد که دولت افغانستان با اتکا به تغییر استراتژی آمریکا در منطقه و با طرح خواسته‌های روشن حاضر شده وارد این گفت‌و گوها شود و نشست مسقط را آغاز روند جدید "گفت‌وگوهای صریح و بی‌پرده" با اسلام آباد می‌خواند.

اما طالبان که مهمترین گروه شورشی مسلح در حال جنگ با دولت افغانستان است، این نشست را بی‌اهمیت توصیف کرده و قبلا هم استراتژی جدید آمریکا را طرحی برای ادامه جنگ در افغانستان خوانده‌اند.

وحید مژده، تحلیلگر سیاسی که تحولات مربوط به طالبان را دنبال می‌کند، می‌گوید این نشست دنباله تلاش‌های ناکام گذشته است و نه منجر به پایان حمایت پاکستان مخالفان دولت افغانستان خواهد شد و نه گروه طالبان را به پای میز مذاکره می‌کشاند.

به نظر آقای مژده هدف هیچیک از طرف‌های شرکت کننده در گروه هماهنگی چهارجانبه صلح افغانستان، تامین صلح در این کشور است، بلکه به گفته او هر چهار جانب شرکت کننده در این نشست ادامه جنگ در افغانستان را به سود خود می‌بینند.

او به گونه مثال به پاکستان اشاره می‌کند که چه هدفی را از این نشست دنبال می‌کند. آقای مژده می‌گوید: "من یک بررسی که خودم دارم این است که هر وقتی هوا سرد می‌شود، روابط پاکستان با افغانستان گرم می‌شود و هر وقتی هوا گرم می‌شود روابط با پاکستان سرد می‌شود و این سلسله متناوبی است که در طول ۱۶ سال گذشته ادامه داشته است. هر بار با گرم شدن هوا و گرم شدن جبهات جنگ، ما شاهد خراب شدن روابط با پاکستان هستیم و هر وقتی که هوا رو به سردی می‌رود و از گرمی جنگ کاسته می‌شود، روابط افغانستان و پاکستان بهتر می‌شود. من فکر می کنم بازهم وارد یکی از همین فازها شده‌ایم."

جنگ و صلح افغانستان و برگزاری نشست‌های بی‌شمار در مورد آن داستان دنباله‌داری است و این روند جدیدی از تلاش‌ها برای پایان جنگ و تامین صلح در این کشور که با نشست مسقط رقم خورده، هم با نگاه‌های و واکنش‌های مملو از تردید و بدگمانی مواجه شده تا حدی که شورای عالی افغانستان می‌گوید نمی‌خواهد مثل گذشته برای مردم امیدواری کاذب ایجاد کند.

ملالی شینواری، عضو این شورا می‌گوید: "این درست است که حالا نشست چهارجانبه صلح افغانستان دوباره در مسقط آغاز شده ولی به این معنی نیست که ما بخواهیم مردم را به یک امید دروغین وابسته بسازیم. صلح افغانستان ابعاد مختلف دارد و باید ریشه‌یابی شود که شورای عالی صلح این بار در روشنایی استراتژی جدید شاید بسیار آهسته ولی بسیار واقع‌بینانه پیش برود."

با تمام تردیدها و بدبینی‌ها نسبت به نتایج نشست مسقط، اگر این نشست آغاز روند جدیدی از مذاکرات صلح در افغانستان را رقم بزند، گام مهمی برای یافتن یک راه حل سیاسی در این کشور به شمار خواهد رفت.