خوابگاه‌های خصوصی دانشجویان؛ چالش جدید حکومت افغانستان

با رشد چشم گیر نهادهای آموزش عالی خصوصی و دولتی که شمار آنان اکنون به حدود ۱۳۰ مورد می‌رسد، در کنار آن مکان‌های زیادی زیر نام خوابگاه‌های خصوصی در شهر کابل فعالیت دارند.

با افزایش این نهادها اکنون وزارت آموزش عالی افغانستان در صدد شده تا طرحی را به منظور قانونمند شدن خوابگاه‌های غیر دولتی بدون مجوز تدوین ‌کند.

مقام‌های وزارت آموزش عالی افغانستان تایید می‌کنند که هیچ یک از این خوابگاه‌های که در شهر کابل فعالند، مجوز ندارند.

از ۳۷۰ هزار دانشجو در سراسر افغانستان، حدود ۲۵ هزار آنان در کابل درس می‌خوانند. تقریبا ۴۰ درصد این دانشجویان دخترند.

بعد از سقوط طالبان در سال ۲۰۰۱ جامعه جهانی دولت افغانستان را ترغیب کرده که زمینه‌های بیشتر را برای آموزش دختران فراهم کند.

ده‌ها مرکز آموزشی در کابل طی سال‌های گذشته ایجاد شده اما فکر کمتر در مورد ایجاد خوابگاه‌های دانشجویان شده‌است.

بر اساس آمار وزارت آموزش عالی افغانستان خوابگاه‌های پسرانه و دخترانه دانشگاه کابل و دانشگاه فنی کابل فقط میزبان حدود چهار هزار دانشجو است، درحالیکه بیش از ۲۰ هزار دانشجوی دیگر در کابل به خوابگاه نیاز دارند.

به دلیل نبود خوابگاه دولتی اکنون بخش خصوصی فعال شده و ده‌ها خوابگاه برای دانشجویان متقاضی خوابگاه ساخته‌اند.

در شهر کابل تابلوهای خوابگاه‌های غیر دولتی در نقاط مختلف شهر به چشم می‌خورد. دولت می‌گوید که این خوابگاه‌ها مجوز رسمی ندارند.

در خیابان دانشگاه کابل تابلوی یک خوابگاه خصوصی توجهم را جلب کرد، وقتی آدرس این خوابگاه را پیدا کردم و وارد محوطه ساختمان سه طبقه‌ای این خوابگاه شدم با هیچ محافظ امنیتی روبرو نشدم. با توجه به وضعیت امنیتی شهر برایم عجیب بود.

در این محل بیش از صد دانشجو و شماری کارمندان دولتی با پرداخت ماهیانه چهار هزار افغانی( حدود ۸۰ دلار) اقامت دارند.

مریم، دانشجوی که از ولایت بدخشان برای درس خواندن به کابل آمده در این خوابگاه زندگی می‌کند. او از مزیت‌های که در خوابگاه دخترانه این مرکز است، صحبت می‌کند.

او پیش از این درخانه نزدیکانش زندگی می‌کرد و می‌گوید: "دوماه می‌شود در این خوابگاه آمده‌ام، این جا خیلی راحت هستم مصروفیت‌های دیگر نیست و فرصت کافی برای درس خواندن دارم."

برای یلدا بهار، دانشجوی دیگر دانشگاه خصوصی کابل نبود خوابگاه امن درد سر ساز بوده‌است.

او که حالا در یک خانه کرایی/اجاره زندگی می‌کند از وضعیت خوابگاه قبلی‌اش شکایت دارد.

یلدا می‌گوید: "در یک خوابگاه ۴۲ دختر زندگی می‌کردیم، نگهبان نداشت و ساختمان قدیمی خوابگاه هم خطر آفرین بود، احساس امنیت و مصونیت نمی‌کردیم، لیلیه (خوابگاه) را ترک کردم و در این جا خانه به کرایه گرفته‌ام."

این خوابگاه‌ها مجوز قانونی ندارند و نهادی که برای فعالیت این خوابگاه‌ها مجوز صادر کند نیز مشخص نیست.

نصیر احمد امین، صاحب یکی از خوابگاها تائید می‌کند که برای فعالیت کارش مجوز ندارد.

وی گفت: "به اداره حمایت از سرمایه گذاری(آیسا) و وزارت آموزش عالی برای گرفتن مجوز خوابگاه مراجعه کردیم. آیسا به ما گفت که صدور مجوز خوابگاه در لایحه شان نیست و وزارت تحصیلات عالی هم گفت که میکانیسمی برای ایجاد خوابگاه خصوصی ندارد. تنها مجوز صنفی از شهرداری گرفتیم که قابل اعتبار هم نیست."

وزارت آموزش عالی افغانستان برای دانشجویان که خوابگاه ندارد، ماهیانه حدود ۱۸۰۰ افغانی( حدود ۳۰ دلار) پول می‌دهد تا خود دانشجویان اتاق کرایه کنند.

ازاین وزارت درباره خوابگاه‌ها پرسیدم. فیصل امین، سخنگوی این وزارت می‌گوید صدور جواز فعالیت به این خوابگاه‌ها مسولیت اداره حمایت از سرمایه گذاری در افغانستان است و نظارت بر آن کار وزارت آموزش عالی افغانستان.

به گفته آقای امین: "بنیاد ایجاد خوابگاه خصوصی طوری بوده که هر کس یک ساختمان را کرایه گرفته و در آن اتاق ساخته و به دانشجویان کرایه داده تا شب و روز را سپری کنند، این کار درست، معقول و منطقی نیست. هر نهاد که بصورت خود سرانه خوابگاه دارد، وزارت آموزش عالی و دیگر اداره‌های دولتی به آن رسیدگی جدی می‌کند."

ما در کابل شمار دقیق خوابگاه‌های خصوصی بدون مجوز را نتوانستیم پیدا کنیم. اما در کنار ایجاد سهولت برای دانشجویان هنوز نگرانی‌های هم در مورد امنیت و مصونیت این خوابگاه‌ها مطرح است.

در افغانستان دانشجویان مجرد برای یافتن محل زندگی، مشترک با خانواده‌ها با مشکل مواجه هستند. انتظار می‌رود با قانونمند شدن خوابگاه‌های غیردولتی، بخش عمده مشکل دانشجویان بخصوص دانشجویان دختران حل شود. به باور کارشناسان در صورت که وزارت آموزش عالی دانشجویان را برای اقامت در مناطق مسکونی و خوابگاه‌های دارای مجوز معرفی کند، محدودیت‌های کنونی برداشته شده و محیط امن و سالم برای دانشجویان نیز فراهم می‌شود.