A Guide to Polish - 10 facts about the Polish language in Polish

English only
Download mp3 - right click and choose 'save target as'
Polski jest oficjalnym językiem Rzeczpospolitej Polskiej, zamieszkiwanej przez 39 milionów ludzi. Duże społeczności polskojęzyczne istnieją m.in. w Argentynie, Australii, Białorusi, Brazylii, Kanadzie, Niemczech, Litwie, Zjednoczonym Królestwie, Ukrainie, Stanach Zjednoczonych i w Rosji.
Wiele ludzi słyszało o Solidarności, niezależnym polskim ruchu związkowym i społecznym. Znaczenie tego słowa, łatwo zgadnąć. W angielskim funkcjonują też słowa powiązane z polskim jedzeniem, takie jak kabanosy, bigos, czy pierogi.
W ostatnich latach, po upadku reżimu komunistycznego, w języku polskim zjawiło się wiele zapożyczeń z angielskiego. Te „pożyczki słowne” są często spolszczone, ale nie są nie do rozpoznania. Często można dzięki nim lepiej zrozumieć język polski. I tak na przykład w słowach komputer, czy skaner angielskie c przechodzi w polskie k. Słowo parkować posiada typowe polskie zakończenie bezokolicznikowe -ować.
Wystrzegać się jednak należy „farbowanych lisów”, słów na pozór angielskich, lecz znaczących co innego. Na przykład wyrażenie ordinary dress, czyli zwykła sukienka przekładać trzeba ostrożnie, bo dres to polsku ubiór sportowy, a ordinary, brzmi trochę jak ordynarny, czyli wulgarny.
To fakt, że polski jest jednym z trudniejszych języków do opanowania, ze względu na skomplikowaną wymowę, złożony system rodzajów, siedem przypadków, aspekty niedokonany i dokonany w gramatyce i tendencję do stosowania rdzennie polskich a nie „międzynarodowych” słów.
Ale za to spółgłoski brzmią podobnie do angielskich; trzy starodawne formy czasu przeszłego odeszły już do lamusa, a akcent w słowach pochodzenia polskiego pada zawsze na przedostatnią sylabę. Czyż to nie pociecha!
W Szczebrzeszynie chrząszcz brzmi w trzcinie i Szczebrzeszyn z tego słynie.
Znasz jakieś dobre, polskie kawały? Polski humor nie różni się aż tak bardzo od angielskiego, a więc pełno jest dowcipów o teściowych, blondynkach, sąsiednich krajach i babach które przychodzą do doktora. Oto jeden, niewinny przykład.
Dwóch przedszkolaków przechwala się nawzajem:
A wiesz, mój tata jest lepszy od twojego taty!
A mój brat jest lepszy od twojego brata!
Za to moja mama jest lepsza od twojej mamy!
A wiesz, tu to chyba masz rację, bo nawet mój tata tak mówi.
Nauczywszy się po polsku będzie ci łatwiej opanować inne języki zachodnio-słowiańskie. Czeski, słowacki, górnołużycki i dolnołużycki są bardzo zbliżone, a białoruski, bośniacki, bułgarski, chorwacki, macedoński, rosyjski, słoweński, serbski i ukraiński, blisko spokrewnione z polskim.
Obcokrajowcom mylą często dzień dobry i dziękuję, i chcąc wyrazić wdzięczność, na przykład za podane im jedzenie (a jedzenie w Polsce podają ci bez przerwy) , zamiast dziękuje, mówią dzień dobry! Angielskiego słowa oznaczającego preservatives, też lepiej się w Polsce wystrzegać, brzmi ono bowiem po polsku bardzo podobnie do gumowych środków antykoncepcyjnych. Lepiej już powiedzieć: konserwanty. Nie należy się też obrażać, gdy słyszymy z ust Polaka coś co brzmi jak niecenzuralne, angielskie słowo b*tch. To słowo, to niewinne, polskie: być.
Litwo! ojczyzno moja! ty jesteś jak zdrowie;
Ile cię trzeba cenić, ten tylko się dowie,
Kto cię stracił. Dziś piękność twą w całej ozdobie
Widzę i opisuję, bo tęsknię po tobie.
Adam Mickiewicz (1798-1855) największy polski poeta romantyczny, przez swoje zaangażowanie polityczne spędził większość życia na wygnaniu. Powyższy cytat wyraża jego tęsknotę za ojczyzną, Wielkim Księstwem Litewskim.
Pierwsze znane pełne zdanie po polsku pochodzi z Księgi Henrykowskiej z 1270 roku. z opisu życia codziennego w czasach ówczesnych. Mąż mówi do żony: Daj, ać ja pobruszę, a ty poczywaj.
Polska jest jednym z niewielu krajów świata gdzie wciąż praktykowane jest szarmanckie całowanie pań w rękę. Dobre maniery odzwierciedlają się w wysoce oficjalnych formach językowych. Podczas gdy w wielu innych językach popularna jest forma ty, po polsku mówimy pan, lub pani.
Polacy nawet kłócą się elegancko, zamiast więc powiedzieć komuś po prostu, idioto/idiotko, mówi się raczej: pan jest idiotą albo pani jest idiotką.
BBC Languages Polish links
Quick Fix: Essential phrases in Polish
Your Say: Fun stuff about languages
Learning tips: How to learn a language


