یک و نیم میلیون نفر دارای معلولیت شدید در افغانستان؛ «به‌عنوان بار دوش جامعه دیده می‌شویم»

هیئت معاونت ملل متحد برای افغانستان (یوناما) به‌مناسبت سوم دسمبر، روز جهانی افراد دارای معلولیت گفته است که تخمین می‌شود یک و نیم میلیون نفر در افغانستان با معلولیت شدید زندگی می‌کنند.

این نهاد گفته است کودکان بخش بزرگی از آنان را تشکیل می‌دهند.

در بیانیه یوناما آمده است که از هر چهار شهروند افغانستان، یک نفر معلولیت خفیف دارد.

یوناما می‌گوید: «افراد دارای معلولیت نباید در حاشیه قرار گیرند. آنان باید در محلات‌شان در برنامه‌ریزی، تصمیم‌گیری و ارائه خدمات شامل شوند.»

اندریکا راتواته، معاون نماینده ویژه ملل متحد برای افغانستان، گفته است: «اطمینان از شمولیت افراد دارای معولیت در همه عرصه‌های زندگی، گام مهمی برای کمک به ساختن افغانستانی صلح‌آمیز، عادلانه و مرفه است.»

یوناما می‌گوید که دهه‌ها جنگ، بی‌جاشدگی، خشک‌سالی و ضعف نظام‌های صحی و اقتصادی منجر به معلولیت شمار زیادی در سراسر افغانستان شده‌است.

«به‌عنوان بار دوش جامعه دیده می‌شویم»

شماری از افراد دارای معلولیت در افغانستان می‌گویند که هنوز هم «به‌عنوان بار دوش جامعه» دیده می‌شوند، اما تاکید می‌کنند که اگر امکانات فراهم شود، می‌توانند مانند دیگران کار کنند و روی پای خود بایستند.

برخی از آنان شکایت دارند که در جامعه با نام‌های ناشایسته خطاب می‌شوند و نگاه جامعه و حتی خانواده‌ها نسبت به آنان آزاردهنده است.

نوراحمد یکی از افرد دارای معلولیت در ولایت ننگرهار،‌ در شرق افغانستان، به بی‌بی‌سی گفت:‌ «به معلول نام (ناشایسته) گذاشته می‌شود که از آن رنج می‌برد، نامی که [از شنیدنش] خفه، ناراحت و دلگیر می‌شود.»

به گفته او، حتی خانواده‌ها مانع عروسی فرزندان‌شان با افراد دارای معلولیت می‌شوند.

نوراحمد می‌گوید برخی افراد که قبلا نامزد شده و پس از نامزدی دچار معلولیت شده‌اند، خانواده دختر به «محکمه یا نهادهای امنیتی مراجعه کرده که دختر خود را به این فرد نمی‌دهیم، چون بار دوش جامعه است و آینده دختر ما چه می‌شود؟»

ملل متحد هم می‌گوید که افراد دارای معلولیت در جهان نزدیک به دو برابر بیشتر از افراد دیگر تبعیض را تجربه می‌کنند.

کارفرمایان،‌ افراد دارای معلولیت را استخدام نمی‌کنند

شماری از افراد دارای معلولیت به بی‌بی‌سی گفتند که بیشتر کارفرمایان توانایی و سلامت فیزیکی افراد را نسبت به توانایی حرفه‌ای آنان ترجیح می‌دهند.

سید محمد یزدان پرست، فعال حقوق افراد دارای معلولیت در مزارشریف، می‌گوید: «ظاهربینی باعث محرومیت شغلی شهروندان دارای معلولیت می‌شود، زیرا مراجع استخدام کننده بدون تحلیل دقیق از قابلیت فرد و دانشی که در آن فرد نهفته است تنها روی سلامت فزیکی بیشتر اتکا می‌کنند. از همان سبب بیشتر افراد دارای معلولیت تحصیل یافته در افغانستان بیکار‌اند.»

حلیمه رحمانی، فارغ رشته حقوق در افغانستان، به بی‌بی‌سی گفت: «چالشی که ما روبرو هستیم بی‌کاری است. ما می‌خواهیم شغل داشته باشیم و در جایی وظیفه داشته باشیم. در بعضی مراجع که درخواست وظیفه داده‌ایم هنوز توجه نکرده‌اند. بعضی جاها به افراد دارای معلولیت باور و اعتماد ندارند.»

درهمین حال، نهاد موسوم به «ابتکار راهیاب» در بریتانیا در یک تحقیق تازه گفته است که در چهار سال گذشته، دسترسی افراد دارای معلولیت در افغانستان به حقوق اساسی‌شان به ویژه در حوزه صحت، آموزش و اشتغال به‌صورت قابل توجهی کاهش یافته‌است.

این نهاد گفته که برای این تحقیق با ۱۰۰ نفر دارای معلولیت، به‌شمول زنان و مردان تقریبا در تمام ولایت‌های افغانستان مصاحبه کرده است.

بنفشه یعقوبی، مسئول این نهاد که خود دارای معلولیت است به بی‌بی‌سی گفت یافته‌های آنان نشان می‌دهد که تمام این عرصه‌ها در افغانستان دچار عقب‌گرد شده‌اند.

حکومت طالبان تاکنون به این گزارش واکنش نشان نداده‌است، اما پیشتر گفته بود که ۳ درصد بست‌ها در ادارات دولتی را به افراد دارای معلولیت اختصاص داده‌است.

سخنگوی وزارت شهداء و معلولین حکومت طالبان،‌ به بی‌بی‌سی گفت که ۱۹۰ هزار نفر در این وزارت به‌عنوان افراد دارای معلولیت ثبت شده‌اند. به‌گفته او، افراد ثبت شده براساس درجه و نوع معلولیت شان، کمک مالی دریافت می‌کنند.

این وزارت همچنین گفته است که برنامه‌های آموزشی و حرفه‌ای نیز در چندین بخش برای افراد دارای معلولیت وجود دارد.

یک میلیارد و ۳۰۰ میلیون نفر در جهان با معلولیت شدید زندگی می‌کنند

ملل متحد اعلام کرده است که ۱/۳ میلیارد نفر در سراسر جهان دچار معلولیت شدیداند.

این نهاد می‌گوید که افراد دارای معولیت و خانواده‌های آن‌ها در همه نقاط جهان برای دست‌یابی به اهداف انکشاف اجتماعی با چالش‌ها و موانع گوناگون رو‌به‌رو هستند.

به گفته ملل متحد، بیشتر آنان با فقر دست‌وپنجه نرم می‌کنند، در محیط کار با تبعیض‌ رو‌به‌رو می‌شوند، دستمزدهای کمتری دریافت می‌کنند و حضور شان در بخش‌های غیررسمی نامتناسب است.

ملل متحد با اشاره به ریشه‌کنی فقر، اشتغال کامل و ادغام در جامعه به‌عنوان محورهای اصلی انکشاف اجتماعی، تاکید کرده است که شمولیت افراد دارای معلولیت در تمام عرصه‌های زندگی اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی یک ضرورت است.