چرا ترامپ نتوانسته است پوتین را برای پایان دادن به جنگ اوکراین قناعت دهد؟

تنش‌ها میان واشگنتن و مسکو در هفته‌های اخیر به طور چشم‌گیری افزایش یافته‌است. ایالات متحده تحریم‌های جدیدی علیه غول‌های نفتی روسیه، روس‌نفت و لوک‌اویل، اعمال کرد. در حالی که کرملین موشک کروز هسته‌ای یوروست‌نیک و پهپاد زیرآبی پوسایدن را آزمایش کرده‌است.

هر دو کشور اعلام کرده‌اند که ممکن است آزمایش‌های هسته‌یی را از سر بگیرند.

این تغییر فاحش در رفتار دو طرف در بحبوحه امید برای کاهش تنش‌ها رخ داد.

دونالد ترامپ با وعده پایان جنگ اوکراین وارد کاخ سفید شد. اما جنگ همچنان ادامه دارد و ایالات متحده و روسیه به‌جای ارائه پیشنهاد به رد و بدل کردن تهدید روی آورده‌اند.

پس چرا شرط‌ بندی ترامپ روی دیپلماسی شخصی با پوتین تاکنون نتیجه نداده است؟

«من گفت‌وگوهای خوبی انجام می‌دهم و بعدا به جایی نمی‌رسند»

در اوایل دوره دوم ترامپ، نشانه‌های محتاطانه‌ای از پیشرفت دیده می‌شد. برای نخستین بار از زمان حمله تمام عیار روسیه، واشنگتن و مسکو گفت‌وگوهای مستقیمی برگزار کردند.

رئیسان جمهور دو کشور مرتبا تلفنی صحبت می‌کردند و در ماه آگست دیدار دو رهبر در آلاسکا برگزار شد.

فعلا تنها دست‌آوردی که هر دو طرف می‌توانند به آن اشاره کنند وجود گفت‌وگوهای دوجانبه است.

اندرو پیک، مدیر ارشد سابق اروپا و روسیه در شورای امنیت ملی امریکا می‌گوید: «اینکه درباره روند صلح صحبت کنیم، نشان‌دهنده پیشرفت قابل ‌توجه است».

«مطرح کردن مواضع و تبادل نظر در باره آنها اساس دیپلماسی است.»

فرستاده ویژه ویتکاف

ترامپ به شدت بر روابط شخصی تکیه کرده‌است.

او استیو ویتکاف، فرستاده ویژه و دوست نزدیک خود از زمان فعالیت در خرید و فروش املاک را برای دیدار با پوتین اعزام کرد. پس از هر سفر، هر دو طرف اعلام می‌کردند که به تفاهم نزدیک‌تر شده‌اند.

اما کمبود تجربه دیپلماتیک ویتکاف تردیدهایی را در محافل سیاست خارجی برانگیخته است.

دو دیپلمات اروپایی که به شرط حفظ هویت‌شان با بی‌بی‌سی صحبت کردند، گفتند که او اغلب مسکورا با این تصور اشتباه ترک می‌کرد که پوتین آماده امتیاز دادن است، در حالی که کاخ سفید بعدا عکس آن را کشف کرد.

به گفته‌ یکی از مقام‌های ارشد سابق کرملین که به صورت ناشناس با بی‌بی‌سی صحبت کرد، ویتکاف در درک ظرافت‌های موضع روسیه مشکل داشت. او همیشه در توضیح سیاست آمریکا برای کرملین ثبات نداشت.

او به بی‌بی‌سی. گفت:«در نتیجه دو طرف اغلب در حال صحبت با اهداف متفاوت بودند.»

مشکلات ارتباطی در جریان دیدار پوتین و ترامپ در آلاسکا در ماه آگست برای همه آشکار شد.

من نیز در میان صدها خبرنگار در اجلاس حضور داشتم. در حالی که این نشست به‌طور غیر منتظره‌ای کوتاه شد و دلیل آن نامشخص بود.

وقتی ترامپ و پوتین در یک نشست خبری مشترک ظاهر شدند هیچ اعلامیه‌ای در باره گام‌های مشخص برای پایان دادن به جنگ صادر نشد.

نبود تعهد از سوی پوتین ، ترامپ را که میزبان نشست بود در موقعیت دشواری قرار داد.

نه کرملین و نه کاخ سفید هیچ توضیحی در باره آنچه پشت درهای بسته رخ داده بود، ارائه نکردند.

بنابر این خبرنگاران تلاش کردند از طریق منابع ناشناس اطلاعاتی به دست اورند.

روزنامه فایننشل‌تایمز گزارش داد که ترامپ پیشنهاد کرده بود در ازای برقراری آتش‌بس در اوکراین، تحریم‌ها را کاهش داده و تجارت را گسترش دهد.

پوتین این پیشنهاد را رد کرده و خواستار تسلیمی اوکراین و تحویل منطقه دونباس به روسیه شده بود.

فایننشل‌تایمز می‌نویسد که پوتین در این دیدار یک سخنرانی تاریخی ایراد کرد که ترامپ را به شدت «خشم‌گین» ساخت.

یک دیپلمات اروپایی به بی‌بی‌سی گفت: «امریکایی‌ها واقعا از نبود پیشرفت در آلاسکا ناامید شدند».

دیپلمات دیگری که با حفظ هویت با بی‌بی‌سی صحبت کرد گفت: «آن‌ها انتظاراتی را بر پایه سوءبرداشت از معنای جنگ برای روسیه بنا کردند».

اریک گرین، مشاور سابق امور روسیه در شورای امنیت ملی امریکا در دوران حکومت بایدن به بی‌بی‌سی گفت: «واقعا سوء تفاهم‌های زیادی در باره امکان مصالحه و امتیازدهی وجود داشت. علاوه بر مسئله قلمرو، در باره تضمین‌های امنیتی نیز سردرگمی وجود داشت و فکر می‌کنم برخی در حکومت ترامپ متوجه نبودند که تمرکز پوتین بر ریشه‌های جنگ چی معنی دارد».

ناامیدی خود ترامپ نیز آشکار بود. او در ماه اکتوبر هنگام اعلام تحریم‌های جدید گفت: «هر بار که با ولادیمیر صحبت می‌کنم، گفت‌وگوهای خوبی داریم اما بعدا به جایی نمی‌رسند».

پوتین واقعا چه می‌خواهد؟

تقاضای رسمی مسکو در چند ماه اخیر به ندرت تغییر کرده است.

شرایط پوتین برای پایان دادن به جنگ:

مسکو می‌گوید تنها زمانی جنگ را متوقف می‌کند که توافق همه‌جانبه صورت گیرد. موردی که برای امریکا و اوکراین قابل قبول نیست، این دو کشور إصرار دارند که آتش‌بس برقرار شود.

اندرو پیک می‌گوید که طرف‌ها برای پیشرفت باید بر سر سه موضوع توافق کنند:

او می‌گوید که تقریبا در هیچ‌یک از این موارد پیشرفتی صورت نگرفته‌است.

ترامپ در ابتدا نسبت به مصالحه‌ ارضی انعطاف‌پذیر به نظر می‌رسید. او در ماه اپریل گفت: «کریمیه روسی باقی خواهد ماند» و طبق گزارش رسانه‌ها، تیم او به رسمیت شناختن الحاق کریمیه توسط روسیه در سال ۲۰۱۴ را بررسی کرده بود.

به گزارش خبرگزاری رویترز، در دیدار ماه اکتوبر با ولودیمیر زلنسکی، ترامپ بار دیگر ایده‌ی «تبادل سرزمینی» را مطرح کرد.

روسیه هم انعطاف‌پذیری محدودی نشان داده است. وزیر امور خارجه ترکیه گفته است که مسکو ممکن است برسر مناطقی در امتداد خطوط مقدم فعلی‌اش در بخش‌هایی از جنوب اوکراین به توافق برسد.

با این‌حال او گفته که روسیه همچنان خواستار کنترل منطقه دونباس که سرشار از مواد معدنی است، می‌باشد. کرملین گفته‌است که در باره جزئیات مذاکرات جاری از جمله مسائل مربوط به قلمرو گفت‌وگویی نخواهد داشت.

اما دیپلمات‌ها تأکید می‌کنند که کنترل بر سرزمین اوکراین پیچیده‌ترین مسأله موجود نیست.

یک مقام ارشد اروپایی به بی‌بی‌سی گفت که ترامپ با پیشینه تجاری‌اش امیدوار بود با روسیه یک «معامله ملکی» انجام دهد. او افزود: «اما برای پوتین، موضوع قلمرو نیست، موضوع حاکمیت بر اوکراین است».

این، یعنی کنترل جهت‌گیری سیاسی کی‌یف و توانایی‌های نظامی آن. مسکو بر چیزی که آن را بی‌طرفی اوکراین می‌نامد و کاهش شدید نیروهای مسلح این کشور تأکید دارد.

کی‌یف خواستار تضمین‌های امنیتی قوی از سوی امریکا و ناتو است.

پیک می‌گوید: «روسیه در مورد تضمین‌های امنیتی هیچ انعطافی نشان نمی‌دهد، نه در سال ۲۰۲۲ و نه اکنون. شکاف در این زمینه بسیار بزرگ‌تر از شکاف بر سر قلمرو است.»

«وقت خریدن»

تلاش ناموفق برای برگزاری یک نشست در بوداپست درخزان امسال، بن‌بست موجود را برجسته می‌کند.

پس از تماس تلفنی در اواسط اکتوبر، ترامپ و پوتین از مارکو روبیو، وزیر خارجه امریکا و سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه، خواستند تا مذاکرات مقدماتی را برگزار کنند.

آن‌ها یک‌بار گفت‌وگو کردند، اما پس از آن هیچ دیداری برگزار نشد.

به گزارش بلومبرگ، روبیو دریافت که موضع روسیه تغییری نکرده‌است.

روزنامه فایننشل تایمز گزارش داد که روسیه یادداشتی ارسال کرده و خواسته‌های سنگین خود را تکرار کرده است؛ اقدامی که مقام‌های امریکایی را بیشتر ناامید کرد.

در ۱۲ نوامبر، روبیو به خبرنگاران گفت: «نمی‌توانیم فقط برای انجام دیدار، به دیدارها ادامه دهیم.»

روز بعد، لاوروف ادعاها درباره عدم تمایل روسیه به مذاکره را «کاملاً جعلی» خواند. او گفت مسکو همچنان آماده برگزاری دومین نشست ترامپ و پوتین است، مشروط بر اینکه بر اساس «نتایج کاملاً بررسی‌شده نشست آلاسکا» باشد.

همزمان ، اوکراین و متحدان اروپایی‌اش به‌شدت برای بازسازی روابط با ترامپ تلاش کرده‌اند.

اوایل ریاست‌جمهوری ترامپ، او مصمم به مذاکره مستقیم با پوتین به نظر می‌رسید و کی‌یف را کنار گذاشته بود، چشم‌انداز این اقدام اوکراین و اروپا را نگران کرد.

ترامپ از آن زمان لحن خود نسبت به اوکراین را تعدیل کرده است.

برخلاف روسیه، اوکراین در تعامل با واشنگتن تا حدی انعطاف نشان داده و از پیشنهادهای امریکا برای آتش‌بس و گفت‌وگوهای احتمالی با مسکو استقبال کرده است.

برای کی‌یف و متحدانش هدف ساده بود: متقاعد کردن ترامپ که تسلیم شدن در برابر پوتین امنیت اروپا و امریکا را تضعیف می‌کند.

یک دیپلمات اروپایی به ‌بی‌بی‌سی گفت: «می‌دانستیم که او در نهایت متوجه می‌شود روسیه با حسن‌نیت مذاکره نمی‌کند، وظیقه ما خریدن زمان بود و موفق شدیم».

مسکو اروپا را مقصر می‌داند. لاوروف گفت: «اروپایی‌ها بیکار ننشسته‌اند، آن‌ها به این حکومت فشار می‌آورند و از آن‌چه تغییر رادیکال در موضع امریکا خواند دفاع کرد».

سه ماه پس از نشست آلاسکا هیچ نشانه‌ای از نزدیک شدن کرملین و کاخ سفید به یک مصالحه دیده نمی‌شود.

واشنگتن در ماه اکتوبر تحریم‌های گسترده‌ای علیه صنعت نفت روسیه اعمال کرد که شرکت‌های بزرگ نفتی این کشور را هدف گرفته است.

اسکات بسنت، وزیر مالیه امریکا، به شبکه سی‌بی‌اس همکار بی‌بی‌سی در امریکا گفت: «هر کاری که انجام می‌دهیم به این منظور است که پوتین را پای میز مذاکره بیاورد».

پوتین، اقدام تازه [امریکا] را رد کرد و تحریم‌ها را برای روابط دوجانبه «مضر» خواند. اما تأکید کرد که روسیه تحت فشار سیاست خود را تغییر نخواهد داد.

چند روز بعد مسکو یک موشک با قابلیت حمل کلاهک هسته‌ای را آزمایش کرد. نشانه‌ اینکه گفت‌وگوها جای خود را به دور تازه‌ای از قدرت‌نمایی داده‌اند.

ویرایش: اندرو ویب از سرویس جهانی بی‌بی‌سی