گروه‌های مسلح مخالف حماس می‌خواهند براساس طرح صلح غزه در آینده آنجا نقش داشته باشند

سؤال‌های جدی در باره گروه‌های مسلحی که در ماه‌های اخیر برای مبارزه با حماس در غزه ظهور کرده‌اند، مطرح شده است.

این گروه‌ها شامل گروه‌های تشکیل شده براساس روابط عشیره‌ای، توسط باندهای جنایتکار و شبه‌نظامیان جدیدی هستند که برخی از آنها، همانطور که نخست وزیر اسرائیل اخیرا اعتراف کرد، توسط این کشور حمایت می‌شوند.

همچنین گمان می‌رود عناصری در درون تشکیلات خودگردان فلسطین - که بخش‌هایی از کرانه باختری اشغالی را اداره می‌کند و رقیب سیاسی حماس است - مخفیانه از این گروه‌ها حمایت می‌کنند.

اما هرکدام از این گروه‌های شبه‌نظامی در مناطق مختص خودشان در داخل ۵۳ درصد از خاک غزه که در حال حاضر در کنترل نیروهای اسرائیلی است، فعالیت می‌کنند. این گروه‌ها رسما در طرح صلح دونالد ترامپ، رئیس جمهور ایالات متحده، گنجانده نشده‌اند. این طرح خواستار تشکیل نیروی بین‌المللی ثبات و نیروی پولیس فلسطینی تازه آموزش‌دیده برای تأمین امنیت غزه در مرحله بعدی توافق است.

گروه «نیروهای مردمی» تحت رهبری یاسر ابوشباب، یکی از بزرگترین گروه‌های شبه‌نظامی در غزه است که افرادش در نزدیکی شهر جنوبی رفح فعالیت می‌کنند.

در ویدیویی که اخیرا در رسانه‌های اجتماعی منتشر شد، معاون او درباره همکاری با هیئت صلح - نهاد بین‌المللی که قرار است براساس این طرح وظیفه اداره غزه را بر عهده بگیرد - صحبت می‌کند.

حسام الاسطل که فرماندهی شبه‌نظامیان «نیروی ضربت ضد تروریسم» را در نزدیکی شهر جنوبی خان یونس به عهده دارد، این هفته به رسانه‌های اسرائيلی گفت که «نمایندگان امریکا» تأیید کرده‌اند که گروهش در پولیس آینده غزه نقش خواهد داشت.

یک مقام امریکایی گفته است که آنان در حال حاضر چیزی ندارند که اعلام کنند.

اوایل ماه‌جاری وقتی از اسطل پرسیدم که آیا با امریکایی‌ها در مورد آینده صحبت کرده است یا نه، پوزخندی زد و گفت که به زودی جزئیات را با من در میان خواهد گذاشت.

پرسیدم که آیا این گفت‌وگوها او را خوشحال کرده است یا نه.

با لبخندی گشاده گفت: «بله».

حسام الاسطل زمانی برای تشکیلات خودگردان فلسطین کار می‌کرد. گروه او کوچک است - شاید ده‌ها جنگجو - اما اعتماد به نفس فزاینده‌ای دارد و یک شهر چادری مجهز در نزدیکی خان یونس را اداره می‌کند.

وقتی از اسطل پرسیدم که آیا اسرائیل به او کمک می‌کند، لبخند زد و گفت: «بگذارید بگوییم که الان زمان مناسبی برای پاسخ به این سوال نیست. ولی ما با طرف اسرائیلی هماهنگی می‌کنیم تا غذا، سلاح و همه چیز را به داخل منطقه بیاوریم».

از او پرسیدم که پول آنها را چطور پرداخت می‌کند؟ در پاسخ گفت: «مردم در سراسر جهان از ما حمایت می‌کنند. همه اینها از طرف اسرائیل نیست. آنها ادعا می‌کنند که تنها اسرائیل از ما حمایت می‌کند و ما عوامل اسرائیل هستیم. ما عوامل اسرائیل نیستیم».

او به من گفت که ده‌ها خانواده برای زندگی در محل جدید او، درست در داخل خط زرد که منطقه‌ تحت کنترل اسرائيل براساس توافق آتش‌بس را نشان می‌دهد، آمده‌اند و هر هفته افراد بیشتری به آنجا می‌رسند.

حسام الاسطل به من گفت: «ما فردا غزه جدید را می‌سازیم». ما هیچ مشکلی با همکاری با تشکیلات خودگردان فلسطین، با آمریکایی‌ها، با هر کسی که با ما همسو باشد، نداریم. ما جایگزین حماس هستیم.

اما بسیاری از اهالی غزه - به شمول کسانی که از حماس سرخورده شده‌اند - از قدرت جدیدی که به این گروه‌های مسلح کوچک و پراکنده داده شده است، ناراضی‌اند.

صالح سویدان، که در حال حاضر در شهر غزه زندگی می‌کند، گفت: «فقط تعداد کمی از مردانی که دین، ایمان یا اخلاق ندارند، به این جنایتکاران پیوسته‌اند. دولت غزه بر ما حکومت می‌کرد و با آنکه غیرنظامیان مشکلات زیادی داشتند، هر حکومتی بهتر از باندهای تبهکار است».

زاهر دولاه، یکی دیگر از ساکنان شهر غزه، گفت: «این گروه‌هایی که با اشغالگران [اسرائیل] همکاری می‌کنند، بدترین محصول جنگ هستند. پیوستن به آنها نه تنها خطرناک، بلکه خیانت بزرگی است.»

منتصر مسعود ۳۱ ساله به من گفت که دوماه پیش همراه با همسر و چهار فرزندش برای پرهیز از برخوررد با نیروهای حماس، شبانه و پس از هماهنگی با اسرائيلی‌های از خط زرد عبور کردند و به شهر خیمه‌های الاسطل رفتند.

او افزود خویشاوندانش که در مناطق تحت کنترل حماس مانده‌اند از این کارش انتقاد می‌کنند.

منتصر به من گفت: «آنها ما را سرزنش می‌کنند، می‌گویند که کارمان اشتباه است و آینده‌ای نداریم. من به آنها می‌گویم که ما نگران‌شان هستیم، زیرا آنها خارج از خط زرد زندگی می‌کنند و افراد حماس می‌توانند در میان آنها پنهان شوند و ممکن است بمباران شوند.»

صحبت تلفنی ما چند بار با صدای تیراندازی شدید در اطرافش قطع شد.

او توضیح داد: «ارتش [اسرائیل] در همین نزدیکی است. اما مشکلی نیست زیرا می‌دانیم که ما هدف نیستیم».

چندین گروه مسلح در حال حاضر با روابط پیچیده و متضاد، در برابر حماس صف‌آرایی کرده‌اند. برای مثال، گروه ابوشباب متهم به غارت لاری‌های حامل کمک‌های ارسالی به غزه در طول جنگ است و گزارش‌ها در اسرائیل همچنین حاکی از آن است که دو نفر از اعضای آن قبلاً با گروه دولت اسلامی (داعش) ارتباط داشته‌اند.

بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، ماه گذشته در واکنش به خبر حمایت مخفیانه کشورش از گروه‌های شبه‌نظامی گفت: «چه اشکالی دارد؟ این چیز خوبی است. جان سربازان را نجات می‌دهد».

وی گفت که افشای این اطلاعات «فقط به حماس کمک کرده است».

نتانیاهو اصرار دارد که غزه نه توسط حماس و نه توسط رقیب آن، یعنی تشکیلات خودگردان فلسطین، اداره نخواهد شد. بر اساس طرح صلح ایالات متحده، کمیته متشکل از نیروهای غیرسیاسی و تکنوکرات فلسطینی‌، غزه را در کوتاه‌مدت تحت نظارت بین‌المللی و تا زمانی که اصلاحات تشکیلات خودگردان تکمیل شود، اداره خواهد کرد.

اما یک مقام ارشد فلسطینی ادعاهای آسطل مبنی بر اینکه جنگجویان او بخشی از نیروی پلیس آینده غزه خواهند بود را رد کرده است.

تورن جنرال انور رجب، سخنگوی نیروهای امنیتی تشکیلات خودگردان فلسطین، به بی‌بی‌سی گفت که ادغام کامل افراد گروه‌های مسلح غزه، که برخی از آنها توسط اسرائیل حمایت می‌شوند، امکان‌پذیر نیست.

او در مصاحبه‌ای در شهر رام‌الله در کرانه باختری گفت: «اسرائیل ممکن است به دلیل ملاحظات سیاسی و امنیتی خاص خودش خواهان ادغام این شبه‌نظامیان باشد. اما خواسته‌های اسرائیل لزوماً به نفع فلسطینی‌ها نیست. اسرائیل می‌خواهد به هر طریقی کنترل خود را بر نوار غزه ادامه دهد».

پرسش در مورد اینکه در شرایط صلح پایدار در غزه چه اتفاقی برای شبه‌نظامیان جدید در این منطقه خواهد افتاد، همچنان بی‌پاسخ مانده است.

مایکل میلشتاین، رئیس پیشین امور فلسطینیان در استخبارات نظامی اسرائیل می‌گوید که تصمیم اسرائیل مبنی بر حمایت از دشمنان دشمنان‌ خود نشان دهنده این است که آنان از تاریخ درس نگرفته‌اند.

او گفت:‌ «این کار همان اشتباهی است که امریکایی‌ها ۳۰ سال قبل در افغانستان مرتکب شدند. آنان از طالبان در برابر شوروی حمایت کردند، سپس طالبان سلاحی را که از امریکایی‌ها گرفته بودند، علیه خود امریکایی‌ها استفاده کردند».

آقای میلشتاین افزود که اسرائیل حالا به گروه‌هایی با سابقه مشکوک تکیه کرده و امیدوار است که این گروه‌ها از نظر سیاسی، اجتماعی و ایدئولوژیک جایگزین حماس شوند.

«لحظه‌ای می‌رسد که آنان تفنگ‌هایی را که از اسرائیل گرفته‌اند، به سوی نیروهای دفاعی اسرائيلی بچرخانند».

حمایت اسرائیل از گروه‌های مسلح، جدا از کمک به تضعیف حماس، می‌تواند فلسطینی‌های مخالف اسرائیل را دچار اختلاف کند و نفوذ این کشور در داخل غزه را حتی پس ازعقب‌نشینی نیروهایش حفظ کند.

برخی منتقدان می‌گویند که مسلح کردن گروه‌های محلی ناهمگون، متقاعد کردن حماس به خلع سلاح و تأمین امنیت غزه توسط نیروهای بین‌المللی را دشوارتر می‌کند.

اما خطر برای اسرائیل این است که همین گروه‌هایی که به مسلح کردن آنها کمک می‌کند، روزی به دشمن جدیدی برایش تبدیل شوند.

چهل سال پیش، اسرائیل یک سازمان اسلام‌گرای تندرو را در غزه تشویق کرد تا قدرت رو به رشد یاسر عرفات، رهبر فلسطین، را خنثی کند.

آن سازمان به حماس تبدیل شد.