کریکت افغانستان؛ کی‌ها در انتخاب بازیکنان تیم ملی دخیل هستند؟

در سال جاری تیم ملی کریکت افغانستان در چند مسابقه شکست‌های را تجربه کرد و در جام ملت‌های آسیا نتوانست به مرحله نیمه‌نهایی راه پیدا کند.

عملکرد نسبتا ضعیف تیم ملی کریکت در مسابقات جام ملت‌های آسیا، در مسابقات ۲۰اووره با بنگله‌دیش و در بازی تست با زیمبابوه، بحث‌های را در مورد روند گزینش بازیکنان به وجود آورد.

بخش‌ راستی‌آزمایی بی‌بی‌سی افغانستان با صحبت با منابع دست اول به اطلاعاتی در مورد برخی تعاملات پشت پرده در مورد روند انتخاب تیم ملی، دلایل فسخ قرارداد جاناتن تروت و شرایط تازه برای تعیین سرمربی جدید دست یافته است.

ماه گذشته، در اکتوبر، پس از شکست سنگین افغانستان در برابر زیمبابوه در بازی تست، سرمربی تیم کریکت افغانستان، جاناتن تروت، گفت که بعد از جام آسیا در مورد ترکیب تیم ملی با او مشورت نشده بود. هرچند او بعدتر گفت با بورد کریکت صحبت کرده و سوءتفاهمی به‌وجود آمده بود که اکنون حل شده است.

اما در ۳ نومبر، بورد کریکت افغانستان اعلام کرد که پس از پایان جام جهانی، قراردادش را با جاناتن تروت تمدید نمی‌کند.

منابع آگاه به بی‌بی‌سی گفتند که شماری از نمایندگان بورد کریکت پس از سری بازی‌های بیست‌‌آوره افغانستان و بنگله‌دیش در شارجه (۶ اکتوبر) جلسهٔ ویژه و تصمیم‌گیری با جاناتن تروت داشتند. افغانستان هر سه بازی را باخته بود.

در آن جلسه، به گفتهٔ منابع، «در مورد قرارداد و آیندهٔ او بحث شد». نمایندگان بورد، طرح جدید خود را برای او توضیح دادند که براساس آن «سرمربیان خارجی باید برای همهٔ تیم‌های افغانستان به این کشور رفت‌وآمد داشته باشند.»

استدلال‌شان این بود که «کمپ‌های تمرینی در خارج هزینه‌های بسیار بالا دارند، بازیکنان ذخیره آماده نمی‌شوند و مهارت بازیکنان هم به شکل قابل توجه بهتر نمی‌شود».

جاناتن تروت در مدت همکاری‌اش با تیم افغانستان هیچ‌گاه به این کشور سفر نکرده است. منابع گفتند که او اکنون نیز نمی‌خواست به افغانستان سفر کند.

برخی بازیکنان تیم ملی افغانستان، بدون ذکر نام، به بی‌بی‌سی گفتند که جاناتن تروت بیشتر با بازیکنانی کار می‌کرد که در ترکیب ۱۱ نفره بازی می‌کردند و با بقیه بازیکنان کار چندانی نداشت.

علت آن شاید این باشد که در کمپ‌های تمرینی تنها چند روز فرصت هست و تمرکز سرمربی بیشتر روی بازیکنان اصلی است.

تحت هدایت جاناتن تروت، تیم افغانستان برخی حریفان قدرتمند را شکست داد و پس از عملکرد خوب در جام جهانی ۲۰۲۳، به نیمه‌نهایی جام جهانی بیست‌۲۰ آوره در ۲۰۲۴ راه یافت.

بر اساس اطلاعات، هر دو طرف نتوانستند بر سر شرایط جدید برای تمدید قرارداد تروت به توافق برسند. به همین دلیل تنها تا پایان جام جهانی ۲۰۲۶ بر تمدید قرارداد توافق شد.

جاناتن تروت در سال ۲۰۲۲ به عنوان سرمربی افغانستان منصوب شد که تیم تحت مدیریت او از میان ۱۱۰ بازی بین‌المللی، بیش از ۴۵ درصد را برده است.

شرایط بورد کریکت برای سرمربی جدید چیست؟

بی‌بی‌سی دریافته است که تاکنون ۴۰ درخواست برای پُست سرمربی‌گری تیم ملی افغانستان به بورد کریکت رسیده و این روند تا ۲۴ نومبر ادامه دارد.

منابع به بی‌بی‌سی گفتند که موضوع سفر به افغانستان از قبل برای هر سرمربی جدید روشن می‌شود و سرمربی‌ای که از سفر به افغانستان خودداری کند، احتمال موفقیت کمی خواهد داشت.

بورد کریکت افغانستان می‌خواهد سرمربی جدید از نزدیک بازیکنان داخلی را ببیند و علاوه بر بازیکنان تیم ملی، روی مهارت‌های بازیکنان ذخیره و استعدادهای تازه نیز کار کند.

منابع می‌گویند: «بورد کریکت می‌خواهد سرمربی در کریکت داخلی نقش داشته باشد و بازیکنان داخلی را از نزدیک ارزیابی کند. در بیرون، سرمربی تنها چند بازیکن را می‌بیند و نمی‌تواند وقت زیادی با تیم بگذراند.»

اگرچه در روند استخدام سرمربی جدید، میزان معاش او بحث جداگانه‌ای است، اما بورد کریکت «به دنبال سرمربیانی است که خواسته‌های مالی‌شان بالاتر از توان مالی بورد نباشد.»

طبق اطلاعات این نهاد، معاش فعلی جاناتن تروت در ماه ۱۹ هزار دالر است.

بازار جذب سرمربی برای تیم‌های ملی را لیگ‌های تجارتی سخت کرده است. بسیاری از سرمربیان می‌خواهند در لیگ‌های تجارتی نیز مشغول باشند. اما بورد کریکت افغانستان می‌خواهد سرمربی‌ای استخدام کند که زیاد در لیگ‌ها مصروف نباشد و وقت بیشتری با تیم ملی افغانستان بگذراند.

اما برای رشد کریکت تنها سرمربی کافی نیست. یک منبع آگاه دیگر از بورد کریکت گفت که وضعیت کنونی کریکت افغانستان ایجاب می‌کند که در ساختار کریکت داخلی و ادارهٔ فنی نیز خارجی‌ها استخدام شوند.

«هر کسی که سرمربی تیم ملی شود، تأثیرش محدود خواهد بود. مهم این است که سرمربیان خارجی در مراکز پرفارمنس (HPC) و ساختارهای عملیاتی کار کنند. با این کار، بازیکنان آماده به تیم ملی معرفی می‌شوند، برای هر نقش چند بازیکن وجود خواهد داشت، استعدادهای جوان کشف می‌شود و روی آنها کار می‌شود.»

انتقادها از روند انتخاب بازیکنان تیم ملی

ساختن تیمی که برای همه قابل قبول باشد، دشوار است، زیرا هر بازیکن هواداران خود را دارد و ممکن است خواستار حضور او در تیم ملی باشند.

اما انتقادها از روند انتخاب زمانی بیشتر می‌شود که بازیکنانی که قبلاً مورد انتقاد بوده‌اند، دوباره و چندباره به تیم دعوت شوند.

بر اساس طرزالعمل انتخاب بورد کریکت افغانستان، تعیین بازیکنان تیم ملی مسئولیت کمیتهٔ انتخاب است و کاپیتان و سرمربی در این روند نقش مشورتی دارند.

یک منبع که در روند انتخاب دخیل بوده، به بی‌بی‌سی گفت که وزن تصمیم کاپیتان در انتخاب تیم بسیار زیاد است و کمیتهٔ انتخاب نمی‌تواند خواسته‌های او را رد کند.

این منبع افزود: «گاهی کاپیتان پیش از جلسهٔ انتخاب، فهرست بازیکنان را در یک پیام کتبی به کمیته می‌دهد. برخی بازیکنان مشخص‌اند، اما برخی دیگر که نام‌شان مشخص نیست، کاپیتان براساس سلیقهٔ خود اضافه می‌کند.»

بورد کریکت بارها این ادعاها را رد کرده که گویا کمیتهٔ انتخاب تحت فشار باشد.

منبع دیگری به بی‌بی‌سی گفت که قبل از انتخاب نهایی، کمیتهٔ انتخاب، کاپیتان و سرمربی روی ۷۰ درصد ترکیب تیم توافق دارند، اما دربارهٔ ۳۰ درصد باقی‌مانده بحث‌های جدی صورت می‌گیرد و گاهی بحث‌ها تند هم می‌شود.

بسیاری از هواداران کریکت نام برخی بازیکنانی را یاد می‌کنند که در سطح بین‌المللی عملکرد خوبی نداشته‌اند اما باز هم انتخاب می‌شوند.

یکی از مقام‌های پیشین بورد کریکت به بی‌بی‌سی گفت که کاپیتان تیم بیست‌‌آوره، «راشد خان همیشه بر انتخاب فرید ملک، حضرت‌الله زازی و کریم جنت اصرار داشته و از آنها حمایت کرده است». حضرت‌الله زازی مدتی است از تیم کنار گذاشته شده. پیش از راشد خان نیز برخی کاپیتان‌ها متهم شده بودند که بر حضور بازیکنان مورد علاقهٔ خود اصرار می‌کردند. خود راشد خان و کاپیتان‌های قبلی این اتهامات را رد کرده و می‌گویند برای آنها توانایی بازیکن مهم است.

بورد کریکت برای هر تورنمنت یا سری مسابقات بین ۱۵ تا ۲۰ بازیکن را انتخاب می‌کند، اما در ترکیب ۱۱ نفرهٔ تیم که در زمین بازی می‌کند، دخالتی ندارد؛ این کار برعهدهٔ سرمربی و کاپیتان است.

مشتاق رحیم، کارشناس کریکت، می‌گوید اگر بورد کریکت پالیسی انتخاب را کامل اجرا کند، در بخش انتخاب با چنین انتقادهایی روبه‌رو نخواهد شد. او می‌افزاید که اکنون باید کمیتهٔ انتخاب روند پاسخ‌گویی را بیشتر کند و تلاش کند به انتقادهای مردم پاسخ دهد.

او می‌گوید: «هواداران براساس عملکرد بازیکن او را نقد می‌کنند، اما باید در نقدهای‌شان انصاف داشته باشند. معیار منتقدان باید مشخص باشد. اکنون برخی بازیکنان هدف قرار می‌گیرند و همیشه درباره‌شان نظر منفی داده می‌شود.»

براساس اطلاعات بی‌بی‌سی، بورد کریکت بسیاری از اوقات از ترکیب ۱۱ نفره که توسط کاپیتان و سرمربی تعیین می‌شود، راضی نیست.

یکی از اعضای پیشین کمیتهٔ انتخاب نیز بورد کریکت را به‌خاطر نفوذ گستردهٔ کاپیتان نقد کرده و گفته که بورد نتوانسته بازیکنان کافی آماده کند تا کاپیتان را قانع کنند.

بورد کریکت افغانستان پیش از این بارها گفته که کمیتهٔ انتخاب مستقل است و روند انتخاب براساس توانایی بازیکنان و شرایط مسابقات انجام می‌شود.

اکنون بورد کریکت افغانستان با مرحلهٔ مهم دیگری روبه‌رو است: انتخاب تیم برای جام جهانی بیست‌آوره. قرار است این مسابقات در فبروری ۲۰۲۶ آغاز شود.