حکومت طالبان میگوید که مجوز اکثر نهادهای حامی رسانهها در افغانستان را لغو کرده است
منبع تصویر، RSF
وزارت اطلاعات و فرهنگ حکومت طالبان در افغانستان اعلام کرد که تنها مجوز فعالیت سه نهاد حامی رسانهها و خبرنگاران را تمدید کرده و جواز فعالیت تمامی نهادهای دیگر در این حوزه لغو شدهاند.
این وزارت مدعی است که این تصمیم پس از «ارزیابی نهادهای حامی رسانهها و خبرنگاران» و در پی «شکایتهای خبرنگاران» اتخاذ شده است.
در اطلاعیه این وزارت آمده است که «تعدد این نهادها و غیرحرفهای بودن مسئولان برخی از آنها، به جای حل مشکلات خبرنگاران و رسانهها، مشکلات بیشتری ایجاد کرده و به اعتبار نهادهای رسانهای افغانستان در سطح بینالمللی آسیب زده بود.»
با این حال، حکومت طالبان جزئیات کامل این ارزیابی را منتشر نکرده و مشخص نساخته که چه تعداد شکایت و با چه محتوایی از سوی خبرنگاران علیه این نهادها ثبت شده است.
بیبیسی توانست با مسئول یک سازمان حمایت از رسانهها در داخل افغانستان که جواز فعالیتش لغو شده، صحبت کند. او که نخواست نامی از این نهاد برده شود گفت که «به این تصمیم حکومت طالبان احترام میگذارد و با آن موافق است.»
با گسترش فعالیتهای رسانهای در افغانستان در دوران جمهوریت، نهادهای متعددی جهت حمایت از رسانهها و خبرنگاران آغاز به کار کردند.
از زمان بازگشت دوباره طالبان به قدرت در سال ۱۴۰۰ خورشیدی، به دلیل محدودیتهای مختلف و کاهش کمکهای بینالمللی، در کنار رسانههای خصوصی، تعداد این نهادها نیز کاهش یافت، اما برخی از آنها به فعالیت در داخل و خارج از کشور ادامه دادند.
پیش از این نیز انتقادهایی نسبت به نحوه فعالیت و میزان اثربخشی برخی از این نهادهای حمایتی مطرح شده بود.
بر اساس اطلاعیه وزارت اطلاعات و فرهنگ حکومت طالبان، «نهاد حمایت از رسانهها و خبرنگاران افغان»، «مرکز مطبوعاتی افغان» و «کمیته مصونیت خبرنگاران» تنها سه نهادی هستند که مجوز فعالیت آنها تمدید شده است.
این وزارت ادعا میکند که این تصمیم برای «جلوگیری از سوءاستفاده از رسانهها» و به دلیل «عدم تخصص» اتخاذ شده، اما روشن نیست که مقصود دقیق آنها از عدم تخصص چیست.
خُبیب غفران، سخنگوی این وزارت، میگوید برخی از نهادهایی که مجوزشان لغو شده، «از مدتی پیش غیرفعال بودهاند.»
هنوز آمار دقیقی از تعداد سازمانهای لغو مجوز شده در دست نیست.
استدلال مخالفان چیست؟
مسئولان برخی از نهادهای حامی رسانهها میگویند که حکومت طالبان، با اینکار شاید «گلیم اتحادیههای صنفی را برچیند.»
مرکز خبرنگاران افغانستان که در بیرون از اینکشور فعالیت میکند، با نشر اعلامیهای گفته است که «اقدام وزارت اطلاعات و فرهنگ اداره حاکم را در زمینه لغو جواز نهادهای خبرنگاری و رسانهای در کشور را خلاف قانون اصول بنیادی آزادی رسانهها میداند و به شدت محکوم میکند.»
ضیا بومیا، مسئول «فدراسیون خبرنگاران افغانستان در تبعید»، نیز به بیبیسی گفت که این تصمیم «یک نوع توطئه چند نهاد همسو با حکومت طالبان است که دو طرف از آن منفعت میبرند و به ضرر نهادهای دیگر است.»
آقای بومیا از «چند نهاد همسو با حکومت طالبان» نام نبرد.
او گفت: «فکر میکنم روزی خواهد رسید که وزارت اطلاعات و فرهنگ تصمیم بگیرد که به هیچ نهاد حامی رسانهها نیازی نیست چون خود حکومت طالبان حامی رسانهها در افغانستان است و ضرورتی به وجود یک نهاد دیگر در کنار حکومت نیست.»
در همین حال، حامد عبیدی، رئیس سازمان حمایت از خبرنگاران افغانستان (مستقر در آلمان) به بیبیسی گفت که طالبان در چهار سال گذشته محدودیتهایی زیادی را علیه رسانهها در افغانستان وضع کردهاند.
آقای عبیدی گفت: «در چهار سال اخیر، طالبان بیش از ۲۵ مورد محدودیت در رابطه با رسانهها در افغانستان اعمال کردهاند و لغو جواز نهادهای حامی رسانهها نیز بخشی از تداوم همین محدودیتهاست. این نهادها عمدتاً در زمینههای آزادی بیان، ارزشهای آزادی بیان، آزادی اطلاعات و ارتقای ظرفیت خبرنگاران در افغانستان فعالیت میکردند.»
او افزود: «حامیان طالبان تلاش میکنند با ایجاد محدودیت در فعالیتها، روایتهای خود را از طریق رسانههایی که در داخل افغانستان فعال هستند، ترویج و منتشر کنند.»
منبع تصویر، Getty Images
تعطیلی شمار زیادی از رسانهها در چهار سال حکومت طالبان
طالبان از زمان بازگشت به قدرت، مقررات و محدودیتهای متعددی از جمله بر محتوای برنامهها و نوع حجاب مجریان زن وضع کردهاند. در این دوره، صدها رسانه در افغانستان تعطیل شده یا فعالیتهایشان به شدت کاهش یافته است.
نهادهای مدافع خبرنگاران میگویند که این مقررات فشارها را بر رسانهها افزایش داده و آزادی بیان را محدود کرده است.
شماری از رسانهها نیز به دلیل نداشتن بودجه از فعالیت بازماندهاند.
ماه گذشته، «مرکز خبرنگاران افغانستان» گزارش داد که در سال ۲۰۲۵، موارد خشونت علیه خبرنگاران و سرکوب آزادی رسانهها نسبت به سال ۲۰۲۴ حدود یکسوم افزایش یافته است.
این نهاد در گزارش خود افزود که ممنوعیت نشر تصویر موجودات زنده توسط حکومت طالبان، تا پایان سال ۲۰۲۵ به ۲۳ ولایت گسترش یافت و دستکم ۲۱ شبکه تلویزیونی یا تعطیل شدهاند و یا خروجی آنها تنها به شکل صوتی قابل دسترس است.
همچنین این مرکز از بسته شدن ۵ رسانه رادیویی و تلویزیونی دیگر در این بازه زمانی خبر داد.
در مقابل، حکومت طالبان مدعی است که در چارچوب اصول خود و «شریعت»، به آزادی رسانهها متعهد است.
به گفته حکومت طالبان در تمام کشورهای جهان اصول و خطمشیهایی برای رسانهها وجود دارد و این قوانین به معنای محدودیت نیست، بلکه برای «تقویت و بهبود فضای رسانهای» است.
وزارت اطلاعات و فرهنگ طالبان همچنین ادعا میکند که از زمان روی کار آمدن آنها، حدود ۲۰۰ نهاد رسانهای مجوز فعالیت دریافت کردهاند که این موضوع نشاندهنده حمایت آنان از رسانهها است.
