GEIRFA
hunangofiant' sioe undyn; adloniant; adeg; clên; gwerthfawrogi; ymateb; darfod; llefaru; adrodd; magu; Coleg Cerdd a Drama; cyffrous; hael; pigog; chwerw; gyrfa; ymfalchïo; Cymreictod

GWRANDO A DEALL
i) Ble gwelodd y siaradwr Victor Spinetti yn perfformio?
ii) Pa mor hir oedd y sioe?
iii) Pam ffoniodd Victor Spinetti Evan Morgan?
iv) Faint o amser oedd rhwng y sgwrs ffôn ac ymddangosiad y llyfr?
v) Ble cafodd Spinetti ei fagu?
vi) O ble roedd ei fam yn dod?
vii) Ym mha ddrama wnaeth e ei enw?
viii) Pa wobr enillodd y sioe yn America?
ix) Enwch rai o'r bobl y daeth i'w hadnabod?
x) Oedd Spinetti wedi cael amser hawdd trwy gydol ei yrfa?
xi) Faint oedd oed ei fam pan fu farw?

IAITH
a) Mae dwy ffurf luosog gan yr enwau hyn. Lluniwch frawddegau i ddangos y gwahaniaeth:
cyngor cynghorau cynghorion
llif llifogydd llifiau
llwyth llwythau llwythi
person personau personiaid
pwys pwysau pwysi
pryd prydiau prydau
asen asennau asennod

b) Mae mwy nag un ystyr i'r geiriau hyn. Ysgrifennwch frawddegau yn dangos y gwahaniaeth:
magu; pigog; swydd; llif; bwrw.

c) Ydy'r geiriau hyn wedi eu sillafu'n gywir?
penderfynnu; ystyrir; derbynneb; ffynhonnellau; anibynnwyr; annheg

TRAFOD
i) Sôn am bobl adnabyddus rydych chi wedi cyfarfod â nhw.
ii) Disgrifiwch ddigwyddiad y basech chi am ei gynnwys yn eich hunangofiant.
iii) Soniwch am berson adnabyddus neu anadnabyddus yr hoffech ddarllen ei hunangofiant.
iv) Ydy hi'n bosib ysgrifennu hunangofiant hollol onest? Trafodwch.

YMADRODDION
ffasiwn raconteur (y fath)

YSGRIFENNU
Portread cryno o berson rydych chi'n ei adnabod / edmygu. Un cymeriad y basai rhaid ichi ei gynnwys yn eich hunangofiant.

TRAWSGRIFIAD
Wythnos nesa mi fydd Awdurdod Parc Cenedlaethol Eryri yn penderfynu ar enw swyddogol i'r Ganolfan Ymwelwyr newydd ar gopa'r Wyddfa. Mae'r Parc wedi derbyn tua 60 o awgrymiada hyd yma ond maen nhw'n dal ishio chwanag o gynigion. Felly os 'da chi'n gallu cynnig enw i'r adeilad sydd yn cael ei godi ar gost o dros wyth miliwn o bunna, cysylltwch â ni .... 0 500. Mae Llinos Angharad o Awdurdod Parc Cenedlaethol Eryri yn ymuno â ni rwan.

P'nawn da. Dylan.

Be ydy'r safon hyd yma?

'Dan ni wedi cael, fel oedda chi wedi sôn, 'dan ni 'di cael amrywiaeth o enwe. Mae'n siwr erbyn hyn bod 'na, fel oeddech chi'n deud, ryw chwe deg ohonyn nhw. Maen nhw'n amrywio o enwe reit hir, enwe trwsgwl, i enwe tafod yn foch. Os ga i roid ryw fath o syniad i chi ... Mae gynnon ni'n enwe'n barod fatha 'Caban y Copa', 'Carnedd', 'Crib Eryri', 'Hafan y Grug', 'Caban y Lili', 'Gwelfan Eryri' - allen i fynd mlaen a mlaen a mlaen a chymryd rhaglen gyfan os liciwch chi. Ond yr hyn ydan ni yn chwilio amdano fo ydy enw byr, enw bachog, enw sydd yn hawdd i'w ynganu ym mha bynnag iaith, a wedyn mae yn gyfle hefyd dw i'n meddwl i ystyried y'n hetifeddiaeth ni. Mae 'na ambell i enw, er enghraifft, sydd wedi ei awgrymu'n barod, er enghraifft 'Caban Gwenllian' ar ôl Tywysoges Gwenllian', 'Ogof Rhuddan', neu 'Ogof Rhita'. Dw i'm yn gwbod - oeddach chi'n gwbod pwy oedd Rhita, Dylan?

Ddim tan bore ond be - cawr oedd wedi ymgartrefu ar y copa 'na rwla?

Wel, na, yr Wyddfa - y gair cywir ydy 'Gwyddfa', sef beddrod, achos mae'n debyg, yn ôl y chwedl, mai fan'no oedd Rhita Gawr neu yn fan'no mae o wedi'i gladdu, ac oedd Rhita Gawr yn hen gawr cas a blin oedd yn gneud ei glogyn a gneud ei ddillad allan o farfa'i elynion.

Cas, ' de!

Wedyn, mae o'n gyfle i godi ymwybyddiaeth pobol ynglŷn â'n hetifeddiaeth ni hefyd, 'da chi'n gwbod.

Oeddach chi'n sôn bo chi eisiau iddo fod yn weddol hawdd i'w ynganu - i'r Saeson fydda'n cerdded i gopa'r Wyddfa, fasa nhw'm yn gallu deud rwbath fel 'Carnedd', mae'n debyg, felly does 'na'm gobaith i 'Garnedd', gyrraedd y brig yn y gystadleuaeth. 'Carnad' fasa fo, ia? Dw i'm yn gwbod.

Wel, mi fedrwch chi gymryd yr agwedd honno efo unrhyw iaith, mae'n debyg, 'da chi'n gwbod. Hynny ydy, beth bynnag fydd yr enw fyddwn i'n ei benderfynu, wel, dyna fydd o, a siawns na fydd 'na gyfle iddyn nhw glywed yr enw'n gywir pan fyddan nhw ar y copa neu yn Llanberis neu beth bynnag, 'da chi'n gwbod?

'Caban Gwenllian' ddim yn mynd i fod yn un hawdd i'w ynganu chwaith. Gwenllian - dwn i'm be? Sut 'sa hwnna? Dw i'm yn gwbod.

Wel, ar hyn o bryd 'da ni'n croesawu pob math o awgrymiade a, fel oeddach chi'n sôn, mi fyddwn ni wythnos nesa ... neu fydd yr aelode yn penderfynu ... ar yr enw. Wedyn, ar hyn o bryd, rydan ni'n agored i bob math o awgrymiade. 'Da ni 'di cael ambell i awgrym fatha 'Yr Oruwch Ystafell', gan fod o'n mynd i fod yn reit uchel i fyny.

Ac os 'da chi'n cael pryd gyda'r nos, 'da chi'n cael swper olaf wedyn ydach chi?

Wnes i ddim meddwl am hynna, deud y gwir. 'Copa Cabana', yn un arall poblogaidd. Dw i'n gwbod bod Jonsi, pan o'n i'n mynd drwadd bore 'ma, bod o'n eitha hoff o'r enw hwnnw. 'Copa Cymru' yn un arall 'da ni 'di glywed. 'Copa'r Wyddfa' ei hun. 'Copa', ar ei ben ei hun, hyd yn oed, achos mae hwnna'n rywbeth arall mae rhaid i ni feddwl amdano fo ar ran ochor farchnata a brandio'r holl beth a meddwl am y nwyddau, a ballu, i'w gwerthu. Petha bach fatha cwpane fydd ar gael yn yr adeilad newydd neu serviettes neu beth bynnag, 'da chi'n gwbod.

'Copa' yn iawn hefyd, dydy?

NODER

Nod y trawsgrifiadau hyn yw adlewyrchu'n gywir yr hyn a glywir ar y crynoddisgiau. Nid yw siaradwyr y Gymraeg, yn fwy na siaradwyr unrhyw iaith arall, yn llefaru'n ramadegol gywir bob amser ac oherwydd hynny ceir enghreifftiau o iaith wallus. Gall y rhain fod yn adnodd gwerthfawr i'r tiwtor ac yn brawf i'r dysgwr nad yw gwneud camgymeriadau yn rhwystr bob amser i gyfathrebu effeithiol. Ar dro, gellir tynnu sylw at wall a manteisio arno i danlinellu ambell bwynt. Greddf y tiwtor a'i adnabyddiaeth o'i ddosbarth fydd yn penderfynu pryd y dylid gwneud hyn ai peidio.

Argraffu'r dudalen