GEIRFA
cyhoeddiad; gweinyddwr; hyderus; ffoi; cuddio; croesholi; cydweithio; dathlu; Cwrdiaid; erlidigaeth; darostyngedig; gorfoledd; penbleth; cynghreiriaid; diffuant; anos; cyfundrefn; arbenigedd; barnwyr; amgylchiadau; cefnogaeth; achos; safon; cyfiawnder; rhyngwladol; anhysbys; honedig; cyfrinachau; annhebygol; uniongyrchol; offer; cyfathrebu; cyntefig; delweddau; trawiadol; crwydryn; ysgogi; chwyrn; cyrch; milwrol; tyddyn; cell

GWRANDO A DEALL
i) Pwy wnaeth y cyhoeddiad?
ii) Ble ffeindion nhw Saddam?
iii) I ba raddau roedd Saddam yn cydweithredu?
iv) Pwy oedd yn dathlu yng Nghaerdydd?
v) Sut roedd Saddam yn edrych?
vi) Beth oedd ofnau Robert Griffiths 'tasai achos yn cael ei gynnal?
vii) Beth oedd mudiad Amnest Cydwladol yn awyddus i'w sicrhau?
viii) Ble roedd Saddam Hussein yn cael ei ddal?
ix) Faint o offer cyfathrebu oedd ganddo yn y ffermdy?
x) Beth roedd e'n gallu ei weld o'r ffermdy?

IAITH
a) Llenwch y bylchau:
Enw Berfenw
crwydryn crwydro
gweinyddwr ...........
............. cyhoeddi
barnwr ...........
............. dathlu
cefnogaeth ...........
............. arbenigo
erlidigaeth ...........

b) P'un o'r ffurfiau hyn sy'n gywir?
cynghreiriaid cyngreiriaid
sonir sonnir
amgaeëdig amgauëdig
ar wahan ar wahân
annhebygol anhebygol
ysgrifenaf ysgrifennaf

c) Yn y golofn ar y chwith mae 10 gair glywsoch chi yn y darn. Pa air ar y dde sydd agosaf ei ystyr i bob un ohonynt?
sicr ymosodiad
ffoi cyfarpar
croesholi siðr
diffuant cyfyng-gyngor
anhysbys annog
offer dianc
cyntefig didwyll
ysgogi cwestiynu
cyrch hen
penbleth anadnabyddus

TRAFOD
i) Ddylai Saddam Hussein fod wedi cael ei ddienyddio?
ii) "Bydd dienyddio Saddam ond ei wneud yn ferthyr". Trafodwch.
iii) Ydy hi'n iawn i wlad gael gwared ar unben mewn gwlad annibynnol arall?
iv) Ddylai Prydain fod wedi cefnogi polisi tramor America yn Irac?

YMADRODDION
nid nepell o; cyfraith a threfn; ar frig yr agenda; achub ar y cyfle

YSGRIFENNU
Portread o unben - Stalin, Hitler, Cadeirydd Mao, Castro, Saddam Hussein.
O dan pa amgylchiadau mae modd cyfiawnhau mynd i ryfel?

TRAWSGRIFIAD
A mi oedd o'n gyhoeddiad yr oedd America wedi edrych ymlaen yn hir i'w wneud:

"Ladies and gentlemen, we got him".

Gweinyddwr America yn Irac, Paul Bremer, yn cyhoeddi'n hyderus fore ddoe fod Saddam Hussein wedi cael ei ddal. Ar ôl misoedd o ffoi ac o guddio, mi ddath milwyr arbennig America o hyd iddo fo mewn twll yn y ddaear o dan ffermdy nepell o'i dref enedigol Tikrit. Mae'n cael ei groesholi ar hyn o bryd. 'Da ni ddim yn cael gwbod yn lle ond, yn ôl rhai adroddiada, mae o bellach yn gwrthod cydweithio. Y diweddara rwan gan Aled Scourfield:

Amser i ddathlu ac i rannu jôc i'r gymuned Cwrdaidd yng Nghaerdydd. Roedd y parti yma yng Nghyncoed yn un o gannoedd gafodd eu trefnu o gwmpas Prydain gan Gwrdiaid na'th ffoi rhag erledigaeth Saddam Hussein. Mae gweld yn cyn unben yn edrych yn wan, yn hen, yn ddarostyngedig, yn destun gorfoledd iddyn nhw. Ond nawr mae 'na benbleth yn wynebu America a'i Chynghreiried. Beth i wneud gyda Saddam Hussein? Roedd Tony Blair yn ddiffuant:

"Saddam has gone from power. He won't be coming back.That, the Iraqi people now know, and it is they who will decide his fate."

Ond, mi alla hi fod yn anos o lawer iddo sefyll ei brawf yn Irac. Mae'r gyfundrefn cyfraith a threfn wedi'i chwalu ac mae 'na bryder nad oes na ddigon o arbenigedd ymhlith barnwyr y wlad i gynnal achos o'r fath ac mae 'na ofne bydd Saddam Hussein yn achub ar y cyfle i droi unrhyw achos yn ffars. Mae'r awdur Robert Griffiths wedi sgwennu nifer o erthygle ynglŷn ag Irac.

Petai nhw'n ei roi fe ar brawf ... mewn achos o ... mewn llys o ryw fath, wel, mae 'na beryg, dan yr amgylchiade hynny, y bydde Saddam yn gallu dweud cryn dipyn am hanes cefnogaeth iddo fe gan yr Unol Daleithie a Llywodraethe Prydain ac yr Almaen ac yn y blaen.

Yn ôl Elaine Edwards o fudiad Amnest Rhyngwladol, mae'n bwysig fod Saddam yn cael achos teg ble bynnag fydd yr achos hwnnw'n cael ei gynnal.

Wel, mae'n amlwg mae'n rhaid iddo fe nawr gael achos llys yndife, achos llys teg a barn Amnest yw bod e'n bwysig dros ben bod ni'n dilyn safone cyfiawnder rhyngwladol wrth wrando'r achos yn ei erbyn e.

O fewn yr orie dwetha, mae Ysgrifennydd Amddiffyn America, Donald Rumsfeld wedi bod yn rhoi'r manylion cynta ynglŷn â'r broses o holi Saddam Hussein. Mae'n cael ei ddal mewn man anhysbys. Fe fydd yr arfe dinistriol a'i gysylltiade honedig gyda therfysgwyr ar frig yr agenda ond mae'n ymddangos nad yw'n barod i ildio ei gyfrinache eto.

"He has not been co-operative in terms of talking or anything like that but I think it's a bit early to try to characterize his demeanor."

Dyw hi ddim yn glir hyd yma beth fydd effaith y penderfyniad i arestio Saddam Hussein. Mae'n annhebygol iawn fod ganddo unrhyw gysylltiad uniongyrchol gydag ymosodiade ar filwyr America yn Irac. Doedd 'na ddim ffôn, dim offer cyfathrebu yn y ffermdy cyntefig wrth ymyl ei dref enedigol, Tikrit. A beth fydd effeth y delwedde trawdiadol yn y gwledydd Arabaidd? Mae'n bosib y galle'r llunie o Saddam yn edrych fel crwydryn ysgogi ymateb chwyrn. Yr eironi pennaf efallai yw'r man lle cafodd Saddam ei ddal. Yn ôl y Cadfridog Odierno, y dyn oedd yn gyfrifol am arwain y cyrch milwrol echddoe, roedd y cyn Arlywydd yn gallu gweld un o'r palasau crand o'i dyddyn bach. Mae Saddam Hussein yn gwybod bellach taw cell fydd ei gartref o hyn ymlaen, tan i bobol Irac benderfynu beth fydd ei ffawd.

NODER

Nod y trawsgrifiadau hyn yw adlewyrchu'n gywir yr hyn a glywir ar y crynoddisgiau. Nid yw siaradwyr y Gymraeg, yn fwy na siaradwyr unrhyw iaith arall, yn llefaru'n ramadegol gywir bob amser ac oherwydd hynny ceir enghreifftiau o iaith wallus. Gall y rhain fod yn adnodd gwerthfawr i'r tiwtor ac yn brawf i'r dysgwr nad yw gwneud camgymeriadau yn rhwystr bob amser i gyfathrebu effeithiol. Ar dro, gellir tynnu sylw at wall a manteisio arno i danlinellu ambell bwynt. Greddf y tiwtor a'i adnabyddiaeth o'i ddosbarth fydd yn penderfynu pryd y dylid gwneud hyn ai peidio.

Argraffu'r dudalen