Huw Llywelyn Davies yn sylwebu ar y gêm rhwng Cymry a Seland Newydd yn 2006

Geirfa

• ystlys
• yn dal â'r
• meddiant
• gosod
• wythwr
• gwthio
• grymus
• gwrthymosod
• yr ochr dywyll
• llinell ddeg
• Y Crysau Duon
• anghyfreithlon
• bwlch enfawr
• camu
• gwendid
• safle
• ryc(-iau)
• llinell tafliad
• ail reng
• cic gosb
• disgyblaeth
• cystadlu
• tiriogaeth
• ar y blaen
• trosiad

Iaith

a) Gwrandewch ar y sylwebaeth a phenderfynu ai gwrywaidd neu fenywaidd yw'r enwau hyn:

• tîm
• cic
• llinell
• tacl
• ystlys
• ochr
• cae
• bwlch

b) Sonnir am sgrym "bymtheg metr i mewn o'r ystlys bellaf". Cofiwch fod angen treiglo dechrau cymal adferfol o'r fath:

• Roedd e'n byw .......... o'r capel (100 llath)
• Mae'r stadiwm .......... o'r dref. (2 filltir)
• Gwelais i Tom .......... yn ôl. (3 mis)
• Dw i wedi bod yno .......... (100oedd o weithiau)
• Chwaraeon nhw'r gêm .......... (dechrau'r flwyddyn)
• Pasiodd e'r arholiad .......... (rhywsut neu'i gilydd)

c) Ydych chi'n cofio'r termau mae'r sylwebwyr yn eu defnyddio ar gyfer y canlynol? Os nad ydych yn gallu cofio pob un, gwrandewch yn ofalus ar y sylwebaeth unwaith eto a nodwch y rhai aeth yn angof:

• possession
• counter-attack
• the blind side
• a throw
• second row forward
• a number eight
• a conversion
• a penalty
• the 10 metre line
• the touchline

Tafodaith

Penderfynwch ai o'r de ynteu o'r gogledd mae'r tri sy'n siarad yn dod. Pa dystiolaeth sydd gennych?

Trafod

1. "Mae rygbi yn cael gormod o sylw yng Nghymru". Trafodwch.
2. Pryd buoch chi'n gwylio unrhyw fath o chwaraeon ddiwethaf? Trafodwch.
3. Gwnewch restr o'r 15 safle mewn tîm rygbi.
4. Nodwch bob term technegol yn ymwneud â'r gêm a glywsoch chi yn y sylwebaeth.

Ymadroddion

• Y Crysau Duon
• gwartheg duon Cymreig
• mwyar duon
• pobl ifainc
• camau breision
• Cymru - gwlad y menyg gwynion

Ysgrifennu

1. Fy hoff gêm.
2. "Gêm a gofiaf am byth".
3. Mae gormod o chwaraeon ar y teledu.

Trawsgrifiad

I'ch atgoffa chi, pymtheg metr mewn o'r ystlys bella o'r sgrym 'na wedi troi ond Cymru yn dal â'r meddiant. Richie McCord, ydy e 'di hennill hi? Na, Dwayne Peel sydd â hi. Peel te, i Jones, Jones â phas hir i Shane Williams. Mae'n cael ei ddal gan Luke McAllister a mae 'di gosod hi nôl yn berffeth. Y tacl gan Sualo, yr wythwr, gwthio grymus gan y Cryse Duon. Maen nhw 'di cael y meddiant hefyd ac yn gwrth-ymosod ar yr ochor dywyll fan hyn, i Sivivatu. Lan ar linell dde Seland Newydd, pymtheg metr, deg metr mewn o'r ystlys agosa. Byron Kelleher .... Peel yno yn y man, Kelleher yn codi ar ei draed, y dacl gan Shane Williams. Y Cryse Duon yn aros - p'un a o'n nhw 'di cadw'u gafael ar honna'n anghyfreithlon. Conrad Smith â'r bêl i Carter .... Carter yn gweld bod yna fwlch enfawr .... yn camu mae Richie Gere ond yn cyrraedd gynta mae Kevin Morgan. Bwysig fod y gic yma'n cyrraedd yr ystlys a mae'i yn .... ar linell ddeg Cymru.

Yn amlwg, falle, Seland Newydd wedi gweld gwendid yn amddiffyn Cymru achos nag oedd y gic wedi cael ei hanelu at yr ystlys ond lawr genol y cae. Kevin Morgan mas o'r safle. Shane Williams wedi cael ei ddal yn genol y cae. Rhaid ail-drefnu os oes rhywun yn cael eu dal yn y rycia 'ma, yn enwedig tu ôl i'r sgrym.

Oedd hi'n gic ddiddorol cofia. Oedd hi'n ddiddorol achos oedd hi'n gic dda hefyd. Oedd e 'di gweld y bwlch ac a'th amdano fe a whare teg, ti'n gwbod. Maen nhw'n dodi'r bêl nawr mewn i'r llinell.

Tafliad Anton Oliver, y bachwr ar linell ddeg y Cymru ... a Seland Newydd, yr ail reng, Keith Robinson dwi'n credu, yn cael ei dynnu i'r llawr yn anghyfreithlon a chic gosb i Seland Newydd.

Wel, mae'n mynd i fynd i fod yn anodd nag yw e drwy gydol y prynhawn - tîm gore'r byd. Mae raid, mae disgyblaeth yn mynd i fod yn holl bwysig a dyma ni, Robinson ac Allie Williams yn cystadlu am y bêl a 'da ni'n tynnu nhw lawr. Tan maen nhw yn yr awyr 'da ni'n gwbod y rheolau. Smo ni'n moyn rhoi cyfleoedd hawdd fel hyn i Seland Newydd i gael tiriogeth a falle pwyntia.

Ond i fynd nôl i'r gic 'na yn gynt gan Carter i'r cae agored. Oedd e'n neud siwr bod Cymru'n dodi'r bêl dros yr ystlys i gael ennill y llinell a be sy'n dod o fan'ny? Cic gosb. Mae Seland Newydd yn wastad yn meddwl ar eu traed a chael pethech bach syml fel yna.

Y Cryse Duon ar y blaen o saith pwynt i ddim. Cais Luke McAllister, trosiad Daniel Carter a Charter fan hyn â chyfle i ychwanegu triphwynt arall. Pymtheg metr mewn o'r ystlys bellaf. Ryw dri deg saith metr o'r pyst. Y droed chwith 'na yn fetronomig ac eto mae 'di llwyddo. Seland Newydd ar y blaen o ddeg pwynt i ddim.

Noder

Nod y trawsgrifiadau hyn yw adlewyrchu'n gywir yr hyn a glywir ar y crynoddisgiau. Nid yw siaradwyr y Gymraeg, yn fwy na siaradwyr unrhyw iaith arall, yn llefaru'n ramadegol gywir bob amser ac oherwydd hynny ceir enghreifftiau o iaith wallus. Gall y rhain fod yn adnodd gwerthfawr i'r tiwtor ac yn brawf i'r dysgwr nad yw gwneud camgymeriadau yn rhwystr bob amser i gyfathrebu effeithiol. Ar dro, gellir tynnu sylw at wall a manteisio arno i danlinellu ambell bwynt. Greddf y tiwtor a'i adnabyddiaeth o'i ddosbarth fydd yn penderfynu pryd y dylid gwneud hyn ai peidio.