Hanes Guto Siôn, cath o Lanberis, sydd wedi tyfu'n rhy dew

Geirfa

• anifeiliaid anwes
• cyw iâr
• medru symud
• sbriws
• prydau bwyd
• llusgo

Gwrando a deall

1. Beth yw enw cath Mair Ffowcs?
2. Beth sy'n bod ar y gath?
3. Pa enwau sydd gan y pentrefwyr arno?
4. Pryd mae e'n bwyta cyw iâr?
5. Beth arall mae e'n ei fwyta yn ystod y dydd?
6. Sut mae e'n symud?
7. Ble mae'r gath yn hoffi mynd?
8. Sut rydyn ni'n gwybod ei fod yn fawr?

Iaith

a) Beth yw'r enw gwrywaidd / benywaidd cyfatebol?:

b) Dywedir am y gath ei bod 'yn bwyta fel ceffyl benthyg'. Pa rai, yn eich barn chi, sy'n cyfateb?

• Yn yfed fel paun
• Yn rhegi fel mochyn
• Yn siarad fel lladd nadroedd
• Yn rhochian fel pwll y môr
• Yn gweithio fel ych

c) Mae ystyr rhai geiriau yn amrywio yn y de a'r gogledd. Enghraifft o hyn yw pan yw Jonsi yn dweud "Brwnt, 'te?'. Ystyr 'brwnt' yma yw 'creulon / cas'. Yn y de, yr ystyr yw 'aflan'. Ceisiwch weld beth yw gwahanol ystyron y geiriau hyn:

• allt
• diniwed
• llofft
• blin

Tafodaith

Mae'r ddau siaradwr o Wynedd. Faint o ôl tafodiaith sydd ar eu sgwrs o ran:

• geirfa
• terfyniadau geiriau
• ymadroddion
• tonyddiaeth?

Ystyriwch y sgwrs o dan y penawdau hyn.

Trafod

1. Anifeiliaid anwes - mantais neu rwystr? Trafodwch.
2. Cymharwch gathod a chðn fel anifeiliaid anwes.

Ymadroddion

• bwyta fel ceffyl benthyg
• yn ôl y sôn.

Pan nad yw Mair Ffowcs yn gallu cofio gair, mae hi'n defnyddio 'pethma' (thingamy). Y gair yn y de yw 'bechingalw'. Maen nhw hefyd yn cyfleu 'whatsit' a 'whatyoucall'!

Ysgrifennu

• Portread o anifail anwes.
• Anifeiliaid mewn chwedlau, ffilmiau neu nofelau.
• Mae anifeiliaid anwes yn cael gormod o sylw. Trafodwch.

Trawsgrifiad

Roedd anifeiliaid anwes yn obese ac un felly 'di cath Mair Ffowcs o Lanberis, Guto Siôn. Yn ôl bob sôn, mae'r hen Guto Siôn yn byta fatha ceffyl benthyg a mae pentrefwyr hen bentra bach Llanbêr yn ei alw'n "Fat Cat" - brwnt hefyd 'te?

I frecwast de, mae'n cael sachet pysgod te - w'ch chi'r sachets bach 'na, un o'r rheina. Wedyn, cyw iâr i ginio. Fydda i'n gneud saith iddo fo'n barod . . . o beth 'na a wedyn fyddan nhw'n cymyd un bob dydd a wedyn crunchies i de a bwyd arbennig gan y vet, SD, i swpar.

Mae'n byta'n well na chi Mair?

(chwerthin) . . . yndi . . .

Ydi o'n medru symud rywfaint?

O yndi, tad, mae o reit sbriws. Mae o'n gallu symud yn dda iawn.

Symud at ei bowlan fwyd, ia?

Na, dydio ddim mor gymaint â hynny. Na, mae o reit . . mae'n mynd allan. Mae'n mynd hyd y caeau 'ma a betha felly.

'Da chi am roi llai o bryda bwyd iddo fo?

Wel dw i ofn bydd raid i mi. Mae'i fol o'n llusgo hyd lawr bron. . (chwerthin)... fel mae hi a mae pawb yn alw fo yn famma yn - Sais yn alw o'n Fat Cat, rywun arall yn alw fo'n Black Panther a rywun arall ddoe ar y BBC 'di alw fo'n Big Black Cat.

Noder

Nod y trawsgrifiadau hyn yw adlewyrchu'n gywir yr hyn a glywir ar y crynoddisgiau. Nid yw siaradwyr y Gymraeg, yn fwy na siaradwyr unrhyw iaith arall, yn llefaru'n ramadegol gywir bob amser ac oherwydd hynny ceir enghreifftiau o iaith wallus. Gall y rhain fod yn adnodd gwerthfawr i'r tiwtor ac yn brawf i'r dysgwr nad yw gwneud camgymeriadau yn rhwystr bob amser i gyfathrebu effeithiol. Ar dro, gellir tynnu sylw at wall a manteisio arno i danlinellu ambell bwynt. Greddf y tiwtor a'i adnabyddiaeth o'i ddosbarth fydd yn penderfynu pryd y dylid gwneud hyn ai peidio.

Noder

Nod y trawsgrifiadau hyn yw adlewyrchu'n gywir yr hyn a glywir ar y crynoddisgiau. Nid yw siaradwyr y Gymraeg, yn fwy na siaradwyr unrhyw iaith arall, yn llefaru'n ramadegol gywir bob amser ac oherwydd hynny ceir enghreifftiau o iaith wallus. Gall y rhain fod yn adnodd gwerthfawr i'r tiwtor ac yn brawf i'r dysgwr nad yw gwneud camgymeriadau yn rhwystr bob amser i gyfathrebu effeithiol. Ar dro, gellir tynnu sylw at wall a manteisio arno i danlinellu ambell bwynt. Greddf y tiwtor a'i adnabyddiaeth o'i ddosbarth fydd yn penderfynu pryd y dylid gwneud hyn ai peidio.