BBC HomeExplore the BBC
Mae’r dudalen yma wedi cael ei harchifo ac nid yw’n cael ei diweddaru bellach. Mwy am dudalennau sydd wedi eu harchifo.

LLUN
17eg Tachwedd 2014
Hygyrchedd
Geiriau Yn Unig
Trefi

BBC Homepage
BBC Cymru
BBC Lleol

CymruGoOrGoDdCanolDeOrDeDd
»

De Ddwyrain

Newyddion Lleol

Chwaraeon

Y Tywydd

Teithio

Digwyddiadau

Papurau Bro

Trefi a dinasoedd

Oriel yr Enwogion

Hanes

Lluniau

Gwegamerâu

Eich Llais

BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
»Turn ON
Troi YMLAEN
»What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?

Ymateb

Cymorth

Wedi mwynhau'r ddalen hon?
Anfonwch hyn at gyfaill!

Pontypridd
Y Tim Rygbi. Llun gan Glwb Rygbi PontypriddClwb Rygbi Ponty
Cipolwg ar hanes Clwb Rygbi Pontypridd o'r dyddiau cynnar pan oedden nhw "heb gartre, heb git ac heb ddime goch i'w henw" hyd at heddiw.
Ganed Clwb Rygbi Pontypridd ym 1876, yn un o'r naw clwb gwreiddiol a ffurfiodd Undeb Rygbi Cymru. Yn y dyddiau cynnar, bu chwaraewyr fel Edward Treharne a Tom Williams yn cynrychioli eu gwlad ar ran y clwb, a oedd yn bur nomadaidd ar y pryd, yn symud o Barc Taff Vale, i'r People's Park ac yna i faes Parc Ynysangharad ym 1904.

Yn ôl adroddiadau'r cyfnod, yr oedd Clwb Pontypridd wedi'r Rhyfel Mawr, "heb gartre, heb git ac heb ddime goch i'w henw." Bu nifer o wirfoddolwyr yn ddygn iawn yn eu hymdrechion i gadw'r clwb yn fyw, er iddo am amser byr newid ei enw i Pontypridd United. Ar y cyfan, clwb anffasiynnol oedd Ponty ar y pryd, gyda chlybiau mawr Cymru yn anfoddog i chwarae gemau yn eu herbyn.

Parhau i gynhyrchu talent ifanc lleol wnaeth y clwb trwy'r cyfnod anodd hwn a barhaodd tan bedwardegau'r ganrif ddiwethaf. Un o'r bechgyn ifanc a gamodd i'r adwy i chwarae dros Ponty tra'n dal yn ddisgybl yn ysgol ramadeg y dre oedd y maswr Glyn Davies. Enillodd un-ar-ddeg cap dros Gymru rhwng 1947 - 1951, y cyntaf tra'n ei arddegau, ac fe'i cydnabyddir fel seren gyntaf clwb Pontypridd.

Yn ystod y pumdegau cynnar, daeth crwt lleol arall i'r amlwg, sef yr wythwr Russell Robins, a gynrychiolodd y Llewod Prydeinig yn Ne'r Affrig ym 1955, gan ennill clod am ei ddoniau a chwyldrodd chwarae rheng ôl y cyfnod.

Capteiniaid disglair y 1960au
Parhaodd clwb Pontypridd i fagu hyder, gan fwynhau cyfnod euraidd yn y chwedegau cynnar, gan sicrhau'r bencampwriaeth gydag Eddie Jones fel capten. Parhau i gynhyrchu chwaraewyr dygn a disglair o'r gymuned leol wnaeth y clwb, gyda'r blaen asgellwr rhyngwladol Tommy David yn capteinio Ponty i lwyddiant pellach, a'r anghymharol Bob Pemberthy yn chwarae 877 gêm dros y clwb.

Erbyn 1974 roedd Pontypridd wedi canfod cartref newydd ar Heol Sardis, a adwaenid yn lleol fel "Dan's Muckhole" sef safle hen waith glo ar gyrion y dre. Yr oedd y clwb erbyn hyn wedi ennill parch fel un o gystadleuwyr blaenaf y genedl, gan ennill pencampwriaeth y Western Mail dair gwaith o fewn chwe thymor, a'u llwyddiant yn cael ei ddathlu gan gefnogwyr brwd a lluosog o'r cymoedd. Deuai timoedd rhyngwladol fel Awstralia a Samoa yn awr i herio Pontypridd ar eu teithiau, a mwy a mwy o chwaraewyr y clwb yn ennill clod rhyngwladol.

Arwyr y clwb
Daeth oes aur arall i ran Ponty yn y nawdegau, dan hyfforddiant Dennis John a Lynn Howells, a gyda maswr Cymru a'r Llewod Neil Jenkins yn eicon i'r tîm. Cipiwyd Cwpan Cymru ym 1996, y bencampwriaeth ym 1997 a'r gwpan eto yn 2002. Roedd Ponty erbyn hyn yn glwb a hawliai barch ar y llwyfan Ewropeaidd, gan sicrhau buddugoliaethau dros rai o gewri'r gêm fel Leicester, Saracens a Munster, a'u brwydrau di-gyfaddawd yn erbyn Brive yn ennill statws chwedlonol. Daeth cenhedlaeth newydd o arwyr i gynrychioli'r clwb, rhai fel Paul John, Dale McIntosh, Martyn Williams, Rob Sidoli a Gethin Jenkins, a wnaeth hefyd wisgo crys coch eu gwlad.

Ail-strwythuro
Yr oedd y system academi a luniwyd gan y cyn-hyfforddwr Clive Jones yn hynod bwysig i lwyddiant y clwb, gan gynhyrchu torreth o dalent ifanc o'r cymoedd a aeth ymlaen i gynrychioli Pontypridd a Chymru. Pan ail-strwythurwyd rygbi Cymru yn 2003, gellid disgwyl mai academi o'r fath fyddai cynsail y drefn newydd, ond gwthiwyd Pontypridd, ac yna rhanbarth y Celtic Warriors, i'r neilltu gan Undeb Rygbi Cymru. Erbyn hyn clwb eilradd yw Ponty, yn bwydo ei dalentau i ranabarthau proffesiynol eraill, ac yn rhan o ranbarth Gleision Caerdydd. Nid yw'r drefn newydd wedi ennill sêl bendith cefnogwyr rygbi selog y cymoedd, a dweud y lleiaf!

Parhau i ennill llwyddiant y mae clwb Pontypridd, gan gipio Cwpan Cymru yn 2006, ac yn dal i gynhyrchu chwaraewyr i dîm dan 21 Cymru, cenhedlaeth newydd o dalent lleol fel Dafydd Lockyer, Duane Goodfield, Scott Roberts a Rhys Shellard. Tra'n datblygu sêr y dyfodol ar gyfer eraill, byw mewn gobaith y mae Pontypridd y gallant unwaith eto, ryw dydd, hawlio eu lle haeddiannol ymysg goreuon Cymru ac Ewrop.


Cyfrannwch

Gareth Johns o Bontypridd
Tim gorau Cymru am y 10 mlynedd diwethaf, un diwrnod fydd Bontypridd yn ol ymysg goreuon Ewrop. Cadwch eich "rhanbarthau" mae Ponty yn yr unig dim i mi.

Daniel Rees o Bontypridd
Tim gorau Cymru ers blynyddoedd. Cofio mynd i Heol Sardis am y tro cyntaf yn 3 mlwydd oed "OLE OLE OLE OLE PONTY PONTY"

Owen Williams o Grangetown, yn Ne Pontypridd
Tim bondigrybwyll heb ei ail. Pontypridd am byth! Fedrwch gadw'ch "rhanbarthau" - Ponty bob tro.


Ychwanegwch eich sylwadau i'r dudalen fan hyn:
Enw a lleoliad (e.e. Angharad Jones o Gasnewydd):

Sylw:




Mae'r BBC yn cadw'r hawl i ddewis a golygu sylwadau. Darllenwch sut i wneud y siwr caiff eich sylwadau eu cyhoeddi. I anfon cyfraniad mwy, cysylltwch â ni.



Lluniau
Chwaraeon
Elusennau


About the BBC | Help | Terms of Use | Privacy & Cookies Policy