bbc.co.uk
Home
Explore the BBC

LLUN
17eg Tachwedd 2014
Hygyrchedd
Geiriau Yn Unig
Llais Llen

A-Y | Chwilota
Y Diweddaraf

Newyddion

Chwaraeon

Y Tywydd

Radio Cymru yn fyw
Safleoedd



BBC Homepage

Cymru'r Byd
Adolygiadau
»Llais Llên
Adnabod awdur
Ar y gweill
Llyfrau newydd
Y Siartiau
Sôn amdanynt
Cysylltiadau
Gwenlyn Parry
Y Talwrn
Canrif o Brifwyl

Gwnewch

Amserlen teledu

Amserlen radio

E-gardiau

Arolwg 2001

Gwybodaeth

Ymateb


Clawr y gyfrol
Cofio ffrae steddfod

Helynt y bardd gafodd gam!

Gorffennaf 2003

Achosodd cystadleuaeth y Goron yn Eisteddfod Genedlaethol Y Rhyl gryn ddadlau yn 1953 - nid oherwydd y gerdd fuddugol ond oherwydd beirniadaeth Saunders Lewis a dynnodd yn groes a'i ddau gyd-feirniad.

Dyfnallt Morgan oedd y bardd yr oedd Saunders eisiau ei goroni a hynny am bryddest sy'n cael ei hysytied yn un o gerddi mwyaf nodedig ail hanner yr ugeinfed ganrif.

Mae'r gerdd yn awr, yn ganolog i gyfrol newydd gan Wasg Gomer a gyhoeddir yn yr Eisteddfod Genedlaethol ym Meifod.

Rhywbeth i'w ddweud

Yng ngeiriau Saunders Lewis Y Llen, oedd yr unig un â gweledigaeth a "rhywbeth i'w ddweud" yn y gystadleuaeth.

Y geiriau hynny sy'n rhoi teitl i'r gyfrol newydd, Rhywbeth i'w Ddweud: Detholiad o Waith Dyfnallt Morgan wedi'i golygu gan ei fab, Tomos Morgan.

"Hanner can mlynedd yn ôl cythruddwyd sawl un gan arddull lafar y gerdd, ei defnydd o fratiaith a'i defnydd o eiriau Saesneg," meddai llefarydd o Wasg Gomer..

"Ond mae thema'r gerdd, 'tranc gwareiddiad Cymraeg mewn cwm diwydiannol a'r llen haearn rhwng yr hen fywyd Cymreig a'r bywyd di-Gymraeg sy'n ei ddisodli' chwedl Saunders Lewis, yn dal i fod yn berthnasol heddiw."

Yn y diwedd, i Dilys Cadwaladr yr aeth y Goron ac fel Bardd Y Llen y bu Dyfnallt Morgan yn cael ei adnabod gan lawer ers hynny.

Agweddau eraill

Mae Rhywbeth i'w Ddweud fodd bynnag yn rhoi sylw i agweddau eraill o'r gwr o Ddowlais.

Gan nad aeth Dyfnallt Morgan ati i lunio'i hunangofiant erioed dyma'r tro cyntaf y cyhoeddwyd rhywfaint o'i hanes cynnar yn ei eiriau ei hun.

"Dysgwn am ei fagwraeth yn Nowlais; a'r cyfnod anodd yn ystod yr Ail Ryfel Byd pan oedd yn wrthwynebydd cydwybodol. Wedi i'r rhyfel ddod i ben, bu am gyfnodau yn Ewrop ac yn China gydag Uned Ambiwlans y Crynwyr, cyn dychwelyd i Gymru a dechrau ar ei yrfa gyda'r BBC.

"Yn ogystal â'r pytiau difyr am fywyf cynnar Dyfnallt, casglodd Tomos Morgan doreth o waith llenyddol ei dad ynghyd - cerddi, cyfieithiadau o libretti, adolygiadau, ysgrifau a darlithoedd."

Bydd Rhywbeth i'w Ddweud: Detholiad o Waith Dyfnallt Morgan (£14.99) yn cael ei gyhoeddi'n swyddogol yn y Pagoda ar faes Eisteddfod Genedlaethol Maldwyn a'r Gororau, ddydd Mercher am 1.15 yng nghwmni'r golygydd a John Gwilym Jones.

Gwefan yr Eisteddfod
Wythnosau Blaenorol:
News image
Newyddion yr wythnosY llyfrau diweddaraf i gyrraedd y siopau


Gair am airGair am air

Ydych chi'n gwybod pwy yw'r awdur ?



Siart LlyfrauSiart Cymru

Siartiau llyfrau oedolion a phlant



Adnabod AwdurLlais Llên yn holi: awduron yn ateb




Cysylltiadau ar y weLlyfrau ar y We
Cyfeiriadau a chysylltiadau buddiol

Archif LlyfrauNôl i'r archif
Rhestr o'r holl lyfrau sydd wedi dal ein sylw

Gwenlyn Parry Gwefan i ddathlu bywyd a gwaith Gwenlyn Parry

Sesiynau Gang BangorCliciwch yma i gysylltu a BBC Cymru'r Byd






About the BBC | Help | Terms of Use | Privacy & Cookies Policy