
 |  | Dydy bywyd yn bitsh!
Adolygiad o nofel ddiweddaraf Eirug Wyn
Dydd Iau,Medi 5, 2002
| Bitsh! gan Eirug Wyn. Nofel fuddugol cystadleuaeth Gwobr Goffa Daniel Owen yn Eisteddfod Genedlaethol Tyddewi 2002.

Adolygiad gan Dafydd Mei
Nofel ydy hon sy’n sôn am y broses o dyfu i fyny - a delio â merched a rhyw yn bennaf.
Diolch am Anti Mable Mae Abi Thomas wedi gwirioni efo Buddug Wyn ond mae gan Buddug Wyn rywun arall. Er bod yna gyfnodau pan fo Buddug Wyn ac yntau’n reit agos, Misty sy’n ei chael hi - mewn mwy nag un ystyr. Ond mae Abi’n lwcus (os mai lwcus ydy’r gair iawn); mae ganddo Anti Mabel sy’n dysgu pob dim am ryw iddo.
Nofel wedi’i gosod yng nghyfnod y chwedegau yw hon, ac mae’r awdur yn defnyddio geiriau caneuon pop drwy’r nofel i gyfleu ei deimladau am y gwahanol ferched yn ei fywyd.
Ydy hyn yn gweithio? Wel, mae’n dangos geiriau pa mor sâl oedd yna i rai o ganeuon y chwedegau.
Geiriau a fu farw Efallai fod geiriau eraill sy’n cael eu defnyddio’n cyfleu’r cyfnod hwnnw’n well. Geiriau sydd fwy neu lai wedi marw yn ardal Arfon erbyn hyn: nabio (dwyn) a slanu neu harnings (dyrnu/cweir).
Ond a oedd merched y chwedegau mor rhwydd ‘a’u ffafrau’? Mae Abi yn cael jymp (gair arall o’r chwedegau!) efo Menna ar ei ddêt gyntaf! Mae’n rhaid ei fod o’n dipyn o foi!
Mae yna dristwch ac mae yna hiwmor yn y llyfr. Mae Abram Ifan, y cenedlaetholwr, yn gweld Cymru fel merch. "Elidir Fawr ydi’r bronna? ... a twll chwaral ydi ..." awgryma Abi a’i gyfaill.
Tristwch yn bennaf Ond tristwch sy’n bennaf redeg drwy’r nofel ac mae’r gair Bitsh! yn cael ei ddefnyddio’n aml. Ar ddechrau pob pennod ceir cyfeiriad at ddau ddoctor sy’n amlwg yn rhyw edrych ar ei ôl. Pwy ydyn nhw a pham eu bod nhw yno?
Daw ei atgofion yn ôl ar ffurf ffeiliau cyfrifiadur, er mai mewn copi-bwc mae’n cadw ei atgofion yn y nofel.
Oes angen y ffeiliau a’r caneuon pop? Doeddwn i ddim yn credu eu bod yn ychwanegu at y stori - a honno’n stori wirioneddol ddifyr. Llawer mwy difyr na’r ddwy nofel arall a enillodd fedal i’r awdur.
Ai nofel hunangofiannol yw hon? Yn sicr mae’r awdur yn sôn am ardal ei febyd ond chlywais i erioed amdano’n sôn am ei Anti Mabel cyn hyn!
Cefndir: @@ Gwerthwyd yr argraffiad cyntaf o 2,5000 o Bitsh yn ystod wythnos y Steddfod. Mae ailargraffiad yn awr ar gael.
Disgrifiodd y beirniaid y nofel fel un " ...nerthol, ysgytwol ei chynnwys a hyderus ei dweud."
Bellach mae Eirug Wyn wedi ennill y "gamp lawn" Lenyddol gan ei fod eisoes wedi ennill gwobr Daniel Owen unwaith a'r Fedal Ryddiaith ddwywaith.
Dyma bymthegfed nofel Eirug Wyn, ac wrth siarad ar ol y seremoni roedd yn cyfaddef i'r newyddion am ennill y wobr fod yn hwb iddo mewn cyfnod anodd o salwch.
Ennill yn y Steddfod
Ebostiwch eich sylwadau chi am lyfrau
|  | 
|