BBC HomeExplore the BBC
This page has been archived and is no longer updated. Find out more about page archiving.

LLUN
17eg Tachwedd 2014
Hygyrchedd
Geiriau Yn Unig
Llais Llên

BBC Homepage
BBC Cymru
News imageCymru'r Byd
News image
News imageLlais Llên
News imageAdolygiadau
News imageLlyfrau newydd
News imageAdnabod awdur
News imageGwerthu'n dda
News imageSôn amdanyntNews imagePwy di pwy?
News image
News imageY Talwrn
News image
News imageNewyddion
News imageChwaraeon
News imageY Tywydd
News image

Ymateb

Cymorth

Wedi mwynhau'r ddalen hon?
Anfonwch hyn at gyfaill!

adolygiadau a straeonadolygiadau a straeon
Creaduriaid Hud Myrddin Ddewin
Dychymyg dewin darluniau
  • Adolygiad Glyn Evans o Creaduriaid Hud Myrddin Ddewin gan Graham Howells. Addasiad Gwyn Thomas. Gomer. £8.99.



  • Does dim amheuaeth mai Creaduriaid Hud Myrddin Ddewin fydd 'llyfr hosan Dolig' gorau 2008. Anodd rhagweld unrhyw un arall gwell.

    Mae yr union faint iawn - cwta bum modfedd efo saith (135x190) ac yn brothio o luniau gyda'r mwyaf anhygoel.

    Cyfeiriadur bychan ydi o i gymeriadau chwedlonol oes Myrddin yn amrywio o ddreigiau i dylwyth teg - ac annheg - a choblynnod.

    Clawr y llyfr Mae chwe adran: Dreigiau; Tylwyth Teg a Thylwyth Cas; Creaduriaid Cyfarwydd; Creaduriaid dan ddaear; Creaduriaid y dŵr a Chewri a thrigolion y mynyddoedd.

    Mae yma bwca a phwca, bwbach a bwci bo, Gwrach y Rhibyn, Cath Palug, Bodach Glas a Chyhyraeth.

    Y patrwm yw llun lliwgar gyda dalen o ddisgrifiad gyferbyn.

    Yr hanes tu ôl i'r llyfr yw i Graham Howells o Lanelli ddod o hyd i gyfres o lawysgrifau "mewn ogof bellennig ym mynyddoedd Sir Gâr" y "teimlai'n lled hyderus" ei fod yn waith Myrddin ddewin ei hun!

    Gwrach y Rhibyn "Ers y darganfyddiad hynod hwnnw, bu Graham wrthi'n ddiwyd yn addasu testun Myrddin ar gyfer y darllenydd modern gan ychwanegu ei ddarluniau unigryw ei hun i ddod â'r wybodaeth hynafol yma'n fyw o flaen dy lygaid," eglurir.

    Syniad gwych, wedyn, oedd cael Yr Athro Gwyn Thomas, bardd, ysgolhaig ac arbenigwr ar yr hen chwedlau Cymreig i addasu'r testun.

    Ganddo ef hefyd mae rhagair yn gosod Myrddin yn ei amser a'r creaduriaid rhyfeddol sydd yn y gyfrol:
    "Y mae'r rhan fwyaf o'r coelion am 'greaduriaid' Myrddin yn hen: fe geir ambell un ohonyn nhw yn ein Mabinogion ni - dyna ichwi'r hen gyfaill Y Twrch Trwyth . . . neu'r Coraniaid," meddai.

    "Y mae hen Fyd Arall y Cymry yma, dan yr enw 'Annwn' sef yr hen enw a ddaeth dros y canrifoedd i olygu 'Uffern'," meddai.

    Ac mae ganddo air o rybudd:
    Bwgan "Wrth ichwi fynd allan yn y nos gwyliwch rhag Gwragedd Annwn a Chŵn Annwn - maen nhw'n beryglus iawn."

    Yn wir mae'n ymddangos bod peryg yn gysylltiedig â'r rhan fwyaf o'r creaduriaid hyn - mae hyd yn oed y Tylwyth Teg yn greaduriaid go wahanol a llawer mwy sinistr nag a dybiwn ni dan arweiniad eu brenin - corniog yn hytrach na choronog - Gwyn ap Nudd !

    Mae'r Bwgan, Bwci Bo neu Bwci Bal, wedyn, yn edrych "mor ddychrynllyd fel na ellir byth anghofio unrhyw gyfarfyddiad â hwy".

    Y Coraniaid wedyn yn greaduriaid a chlustiau main iawn;
    "Fe gariai'r gwynt hyd yn oed y sibrwd distawaf yn unrhyw ran o'r wlad i'w clustiau. Allai neb gynllwynio yn eu herbyn heb iddyn nhw glywed," meddir.

    Direidus a "digon clên" yw'r disgrifiad o'r Bwbach ond "gall eu pranciau fod yn drwblus iawn, ac yn arbennig yng nghwmni rhai nad ydyn nhw'n yfed diod gadarn, a gweinidogion".

    Y lluniau, wrth gwrs, sy'n gwneud hon yn gyfrol hon yn un amheuthun ac y mae dychymyg Graham Howells yn rhywbeth i ryfeddu ato gan beri i rywun fynd nôl a blaen drwy'r gyfrol yn ddiddiwedd.

    Rhan o'r Sarff-geiliog Creaduriaid "Myrddin Ddewin" meddai'r clawr - ond yn ei ffordd mae dychymyg yr arlunydd hynod hwn yn ddewinol hefyd.

    A phe byddai gofyn i mi ddewis y rhyfeddaf o'i holl greaduriaid byddwn yn mynd am y Sarff-geiliog sy'n edrych mor ofnadwy fod gweld ei hadlewyrchiad ei hun yn ei lladd!

    Yr heibrid rhyfeddaf fyw, o'i gweld i gyd, wedi ei deor o wy a ddodwyd gan geiliog a'i ori dan lyffant du neu sarff!

    Anodd dychmygu effaith hon a'r creaduriaid eraill ar rywun dan ddylanwad dau'n dri o sieris Dolig go nobl.
    Waaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaa.


    Llyfrau - gwefan newydd
    Ewchi'n gwefan lyfrau newydd
    Teulu Lòrd Bach
    Epig deuluol o'r Blaernau
    Petrograd
    Rheswm arall dros ddathlu'r nofel Gymraeg
    Lôn Goed
    Pryfed a mwd - cof plentyn am lôn Williams Parry
    Silff y llyfrau diweddar
    Adolygu rhai o lyfrau'r gaeaf
    Hanner Amser
    Edrych ymlaen at yr ail hanner!
    Deryn Glân i Ganu
    Cariad, cyffuriau, blacmel a dial
    llyfrau newydd
    Awduron Cymru
    Bywgraffiadau awduron a llenorion o Gymru
    adnabod awdur
    Roger Boore
    Cyhoeddwr ac awdur
    gwerthu'n dda
    Nadolig a Rhagfyr 2008
    Cofiannau yn mynd a bryd y Cymry
    son amdanynt
    Sôn amdanynt
    Rhestr o'r holl lyfrau sydd wedi cael sylw ar BBC Cymru'r Byd.
    pwy di pwy?
    Dolennau defnyddiol
    Cyfeiriadau a chysylltiadau buddiol ym myd llyfrau
    dyfyniadau
    dyfyniadau Gair am air:
    Detholiad o ddyfyniadau - ydych chi'n gwybod pwy yw'r awdur?


    About the BBC | Help | Terms of Use | Privacy & Cookies Policy