BBC HomeExplore the BBC
This page has been archived and is no longer updated. Find out more about page archiving.

LLUN
17eg Tachwedd 2014
Hygyrchedd
Geiriau Yn Unig
Llais Llên

BBC Homepage
BBC Cymru
News imageCymru'r Byd
News image
News imageLlais Llên
News imageAdolygiadau
News imageLlyfrau newydd
News imageAdnabod awdur
News imageGwerthu'n dda
News imageSôn amdanyntNews imagePwy di pwy?
News image
News imageY Talwrn
News image
News imageNewyddion
News imageChwaraeon
News imageY Tywydd
News image

Ymateb

Cymorth

Wedi mwynhau'r ddalen hon?
Anfonwch hyn at gyfaill!

adolygiadau a straeonadolygiadau a straeon
Englynion Barddas 3
Yr 'Englyn drivers' yn gyrru mlaen
  • Adolygiad Derec Llwyd Morgan o Englynion Barddas 3. Elwyn Edwards (gol.). Cyfres Llyfrynnau Barddas, 83tt., pris £5.



  • Yn y cyfnod cyn-Feechingaidd hwnnw pan freuddwydiai ambell grwt am ddilyn gyrfa fel gyrrwr injan-drên, yr oedd yn fy nosbarth i yn Ysgol Ramadeg Dyffryn Aman fachgen smala di-Gymraeg a fynnai o hyd mai uchelgais Dafydd ap Gwilym yn grwt oedd bod yn englyn driver.

    Ni wn hyd y dydd heddiw sut y gwyddai Ian Davies am na Dafydd nac englynion, ond rhywsut yn ei ffraethineb cafodd afael ar rywbeth a fu'n uchelgais gan lawer o gynganeddwyr modern canmil salach na'r bardd o Fro Gynin.

    Clawr y llyfr Englyn drivers go iawn yw llawer o'r prydyddion y codwyd eu cerddi o'r cylchgrawn Barddas i'w cadw ar glawr mwy parhaol yn y gyfrol hon, y drydedd o'i bath.

    Gan na cheir nodyn golygyddol iddi, nid oes modd dweud ar ba egwyddor y detholwyd hwy nac ar ba egwyddor y trefnwyd eu gosod fel a wnawd.

    Ymarferiadau
    Y mae'n amlwg fod llawer o'r englynion yn ymarferiadau mewn ysgrifennu: onid ê, pam yr holl gyfresi i adar ac anifeiliaid a blodau gan gynifer o'r awduron?

    Prin i Hwn-a-Hwn gael ei ysbrydoli i ganu am gamel a llewpart a mwnci a chrocodeil, ac i Llall-ac-Arall gael ei ysbrydoli i ganu am dinwen y garn a dryw a thylluan ac yn y blaen.

    Chwarae y mae'r prydyddion, pyncio er mwyn gwneud sŵn, cyflawni gwrhydri cynganeddol.

    Yn yr un modd, prin fod yna reswm crefyddol na diwinyddol dros y nifer piwr o englynion sydd yn y gyfrol i eni Iesu Grist: ni ddywedir dim gwahanol, dim byd amgen, ynddynt.

    Gan hynny, beth yw eu diben, ac eithrio unwaith yn rhagor fodloni rhyw uchelgais uwch y weilgi?

    Wrth gwrs, fe gaiff darllenwyr wrth y dwsin fodd i fyw yn pori yma, ymarferwyr y glec yn ymhyfrydu yng ngweithiau ymarferwyr eraill, a da iawn hynny.

    Gwir wefreiddiol
    Ar ôl imi ddweud mai ymarferion yw llawer iawn o'r rhain, noder bod gennyf dic mewn pensil wrth ddegau o'r englynion hyn, tic i f'atgoffa i fynd yn ôl atynt, am eu bod yn ffraeth neu'n fynegiant o wirionedd diymwad, neu am fod ynddynt linellau gwir wefreiddiol.

    Un da oedd J. Arnold Jones, yntê?
    A Dic Goodman a Derwyn Jones.
    Am symlrwydd nid oes a gura Geraint Bowen, er cyn lleied o englynion sydd ganddo yma.

    Am rythmau nid oes a gura T. Arfon Williams.
    Am ias, Gerallt Lloyd Owen amdani. 'Nid wyf' meddai 'ond ysbaid o wêr'.
    Y mae'r llinell honno'n werth pumpunt ynddi'i hun.


    Llyfrau - gwefan newydd
    Ewchi'n gwefan lyfrau newydd
    Teulu Lòrd Bach
    Epig deuluol o'r Blaernau
    Petrograd
    Rheswm arall dros ddathlu'r nofel Gymraeg
    Lôn Goed
    Pryfed a mwd - cof plentyn am lôn Williams Parry
    Silff y llyfrau diweddar
    Adolygu rhai o lyfrau'r gaeaf
    Hanner Amser
    Edrych ymlaen at yr ail hanner!
    Deryn Glân i Ganu
    Cariad, cyffuriau, blacmel a dial
    llyfrau newydd
    Awduron Cymru
    Bywgraffiadau awduron a llenorion o Gymru
    adnabod awdur
    Roger Boore
    Cyhoeddwr ac awdur
    gwerthu'n dda
    Nadolig a Rhagfyr 2008
    Cofiannau yn mynd a bryd y Cymry
    son amdanynt
    Sôn amdanynt
    Rhestr o'r holl lyfrau sydd wedi cael sylw ar BBC Cymru'r Byd.
    pwy di pwy?
    Dolennau defnyddiol
    Cyfeiriadau a chysylltiadau buddiol ym myd llyfrau
    dyfyniadau
    dyfyniadau Gair am air:
    Detholiad o ddyfyniadau - ydych chi'n gwybod pwy yw'r awdur?


    About the BBC | Help | Terms of Use | Privacy & Cookies Policy