 |  Byd Aneurin
Byd diflanedig mewn paent a lliw
Adolygiad Lois Eckley o Byd Aneurin - Hunangofiant mewn llun a gair gan Aneurin Jones. Y Lolfa. £29.95 (clawr caled), £19.95 (clawr meddal).
Mae rhywbeth hynod o swynol am lyfr newydd yr arlunydd Aneurin Jones, Byd Aneurin.
Unwaith yr agorwch y clawr cewch eich tywys i fywyd yn y wlad fel ag yr oedd pethau ac, o bosib, fel maen nhw'n dal i fod mewn rhai corneli.
Mae darluniau lliw a sgetsus yn eich cwrdd o bob cyfeiriad.
Byd Martha, Jac a Sianco!
Mae'r cyfan yn plethu'n hynod o gartrefol â hanes byd sy'n prysur ddiflannu. Adleisiau o fyd nofel Caryl Lewis, Martha Jac a Sianco, sydd yma a'r llyfr yn wrogaeth i harddwch gwlad ai phobol ond ar yr un pryd dangosir nad yw popeth yn berffaith o hyfryd yma o hyd.
Mae yna bethau ych a fi yn digwydd hefyd a marwolaeth a gwaed yn brofiadau dyddiol ar fferm ac mewn cymdeithas amaethyddol.
 Gall testun gwaith Aneurin Jones ymddangos yn anniddorol i rai pobl ifainc heddiw - criw o hen ddynion mewn mart, astudiaeth o geffylau gwyllt a gwedd - ond mae ei ymroddiad i'r hyn sydd o'i amgylch ac i'w hanes ei hun yn rhodd i ni y darllenwr yn y llyfr hwn a'r geiriau sydd ganddo ar bob tudalen yn ychwanegu gymaint mwy at y gwerthfawrogiad o'r lluniau.
Ei blentyndod
Cawn glywed am ei blentyndod yn Nghwm Wysg a chyda'i eiriau a'i ddelweddau daw'r cyfan yn fyw.
Mae'n sôn am ei gariad at ei gi, Larc, oedd wrth ei fodd yn mynd ar y beic gydag e a sut yr achubodd ei fywyd un tro.
Y cyfan yn dod ag ystyr ddyfnach i gyfres o luniau o ffermwyr a'u cŵn defaid yn Gwanwyn a Partneriaid.
Dod a'r cyfan yn fyw
Credaf fod gwaith Aneurin Jones yn gyfarwydd i lawer erbyn hyn a hithau'n arddull hawdd i'w hadnabod.
Ond o fod yn gyfarwydd efallai bod perygl colli, neu gymryd yn ganiataol, gryfder yr arlunydd hwn sydd a'i gyfraniad gymaint i gelf yng Nghymru heb sôn am yr hyn y mae'n ei gynnig yn fyd- eang.
Efallai, nad oes modd ar yr olwg gyntaf weld y rhesymeg, yr emosiwn a'r ystyr, yn y sefyllian yng ngoleuni glasoer ei luniau ond fe ddaw ei eiriau hunangofiannol a'r cyfan yn fyw ac rwy'n gobeithio y daw a chynulleidfa newydd i'w waith fydd yn gweld crefft mewn hen ddwylo.
Parchu crefft
Dywed fod ei deulu yn parchu pobol â chrefft o rhyw fath a'i fod ef o'r farn fod celf yn grefft sydd hefyd yn haeddu parch.
Yr hyn y dylem ei barchu yn fwy na dim yw yr hanes sydd yma rhwng y tudalennau, meistrolaeth ei arlunwaith a'i gariad at ei destun.
Mae'n gofnod cyflawn a gwerthfawr o fywyd diflanedig mewn darluniau sy'n dweud stori cefn gwlad mewn lliw.
Weithiau mae'n rhaid colli rhywbeth i sylweddoli ei werth a gwerthfawrogi yr hyn sydd. A dyna'r teimlad o edrych ar y lluniau hyn - a'r ffaith fod angen atgoffa rhywun o'r cyfan sydd gan cefn gwlad i'w gynnig.
Does dim amheuaeth gen i fod Aneurin yn grefftwr gwerth chweil sy'n haeddu parch.
Cyfaill yn golygu
Mae'r llyfr yn cynnwys dros 200 o luniau i gyd a chyfaill i'r arlunyudd ers blynyddoedd, Emyr Llewelyn, olygodd y gyfrol.
"Mae ei hanesion e'n ddarllenadwy iawn, byd y ceffylau, y cŵn a'r dynion cryf," meddai amdano. "Mae e'n arlunydd y Gymru Gymraeg mewn ffordd, yn cofnodi ein hanes ni.
"Mae 'na lawer o luniau o bobl yn cymdeithasu a'i gilydd, wyneb yn wyneb. Mae hynny'n bwysig iawn iddo. Mae'r pethau yma wedi darfod mewn nifer o ardaloedd erbyn hyn, dyw pobl ddim yn cymdeithasu yn yr un ffordd nac mor agos i fyd natur. Felly dwi'n meddwl ei fod o'n arlunydd â neges gyfoes am bwysigrwydd byd natur a phwysigrwydd bod yn agos at ein gilydd," meddai.
| | |  | |  | |  | |  | | |  Sôn amdanynt
Rhestr o'r holl lyfrau sydd wedi cael sylw ar BBC Cymru'r Byd.
| | |
|  | |  | | |  Gair am air:
Detholiad o ddyfyniadau - ydych chi'n gwybod pwy yw'r awdur?
| | |
|
|
Llyfrau - gwefan newydd
Teulu Lòrd Bach
Petrograd
Lôn Goed
Silff y llyfrau diweddar
Hanner Amser
Deryn Glân i Ganu 
Awduron Cymru
Roger Boore
Nadolig a Rhagfyr 2008
Dolennau defnyddiol