
ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Reuters
ဓာတ်ပုံ ပုံစာ, အောက်တိုဘာ ၁၉ ရက်တုန်းက ဒနီပရိုမြို့ပြင်ဘက်မှာ ရုရှားလေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုဖြစ်အပြီး ပျက်စီးသွားတဲ့နေအိမ်တစ်လုံးယူကရိန်းပိုင်နက်ထဲ ၀င်လာမယ့် ရုရှားဒုံးကျည်အန္တရာယ်တွေနဲ့ပတ်သက်ပြီး အမေရိကန်ဖက်က ယုံကြည်စိတ်ချရတဲ့ကြိုတင်သတိပေးချက်တွေ မရရှိသေးတာကြောင့် ယူကရိန်းနိုင်ငံသားတွေ အသက်ဆုံးရှုံးနေရတယ်လို့ ယူကရိန်းသမ္မတရဲ့အဓိကအကြံပေးတစ်ဦးက ဘီဘီစီကို ပြောပါတယ်။
ပဲ့ထိန်းဒုံးကျည်တိုက်ခိုက်မှုတွေ မဖြစ်လာခင်မှာ ပြည်သူတွေကို အချိန်မီသတိပေးနိုင်ဖို့ မလုံလောက်ခဲ့တာကြောင့် လူသေဆုံးမှုတွေ ဖြစ်ပွားခဲ့ရတယ်လို့ သမ္မတအကြံပေး ဆာဟေး ''ဖလက်ရှ်'' ဘက် ခရက် နော့က ဆိုပါတယ်။
"ဒါက အန္တရာယ်ကြီးတယ်။ တကယ်ကို ဆိုးရွားတဲ့ကိစ္စလို့ ကျွန်တော်ထင်ပါတယ်။ လူတွေ သေခဲ့ရတယ်" လို့ သူက ပြောပါတယ်။
ဒါ့အပြင် ယူကရိန်းအသုံးပြုနေတဲ့ Starlink အင်တာနက်ကွန်ရက်မှာလည်း ကန့်သတ်ချက်တွေ ဆက်လက်ရှိနေဆဲဖြစ်တယ်လို့ သူက ဆိုပါတယ်။
အိမ်ဖြူတော်ကတော့ ယူကရိန်းနဲ့ ထောက်လှမ်းရေးသတင်းအချက်အလက် မျှဝေပေးမှုမှာ ဘာအပြောင်းအလဲမှ မရှိဘူးလို့ ငြင်းဆိုထားပါတယ်။
အမေရိကန်ဘက်က ထောက်လှမ်းရေးအချက်အလက် မျှဝေပေးမှု ယာယီပြတ်တောက်ခဲ့တယ်လို့ ပြီးခဲ့တဲ့သီတင်းပတ်အတွင်း ယူကရိန်းက ပထမဆုံး ထုတ်ဖော်ပြောခဲ့ပါတယ်။
အဲဒီအချိန်ဟာ ထရမ့်အစိုးရနဲ့ ရုရှားရေနံတင်သွင်းရေး အငြင်းပွားဖွယ် သဘောတူညီချက်အပေါ် အငြင်းပွားမှုဖြစ်ပွားနေချိန်ဖြစ်ပြီး နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး အနိမ့်ဆုံးအခြေအနေထိ ကျဆင်းသွားခဲ့တဲ့ကာလလည်း ဖြစ်ပါတယ်။
ကိယက်ဗ်မှာရှိတဲ့လူအများအပြားကတော့ ဒါတွေဟာ တိုက်ဆိုင်မှုသက်သက် မဟုတ်ဘူးလို့ သံသယရှိကြပါတယ်။
ဇလန်းစကီးက “မနေ့ညက မြို့တော်ကို ပဲ့ထိန်းဒုံးကျည် နှစ်ကြိမ် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့ပါတယ်။ ပထမတစ်ကြိမ်မှာ ကြိုတင်သတိပေးချက် လုံးဝမရခဲ့ဘဲ ဒုတိယတစ်ကြိမ်မှာတော့ လုံခြုံတဲ့နေရာရှာဖို အချိန်နည်းနည်းလေးပဲ ရခဲ့ပါတယ်” လို့ လူမှုကွန်ရက်ပေါ်မှာ တနင်္လာနေ့ မနက်ပိုင်းမှာရေးသားပါတယ်။
အဲဒီမတိုင်ခင် နာရီပိုင်းအလိုမှာ ဇလန်းစကီးက NBC သတင်းဌာနနဲ့ပြုလုပ်ခဲ့တဲ့အင်တာဗျူးတစ်ခုမှာတော့ ထောက်လှမ်းရေးအချက်အလက် မျှဝေပေးမှုဟာ ၃ ရက်တာ ရပ်နားခဲ့ပြီးနောက် ပြန်လည်စတင်နေပြီလို့ ပြောပါတယ်။
“ဒီအတွက် ကျွန်တော်တို့ အလွန်ကျေးဇူးတင်ပါတယ်” လို့ သူက ပြောပါတယ်။
“ရုရှားက ဒုံးကျည်တွေအသုံးပြုတိုက်ခိုက်တော့မယ်ဆိုတာ ကျွန်တော်တို့ဘက်ကို ကြိုတင်အသိပေးနိုင်တဲ့ ထူးခြားတဲ့ထောက်လှမ်းရေးအချက်အလက်တွေက အမေရိကန်မှာပဲ ရှိပါတယ်” လို့လည်း သူက ဆိုပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ အမေရိကန်ဘက်က ပေးပို့နေတဲ့ ထောက်လှမ်းရေးအချက်အလက်တွေဟာ အခုချိန်ထိ အပြည့်အစုံ မဟုတ်သလို တစ်ခါတစ်ရံ မတည်ငြိမ်ဘဲ ဖြစ်နေသေးတယ်လို့ အကြံပေးက ဘီဘီစီကို ပြောပါတယ်။
ဒါ့အပြင် ဒီပြဿနာနဲ့ပတ်သက်ပြီး အမေရိကန်ဘက်က ရှင်းလင်းတဲ့အကြောင်းပြချက်တစ်ခုလည်း မပေးထားဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။
“ဒါက တော်တော် ထူးဆန်းနေပါတယ်” လို့ သူက ပြောပါတယ်။
“တစ်ခါတစ်ရံ တိုက်ခိုက်မှု မဖြစ်ခင်ကတည်းက ဒီအချက်အလက်တွေ ကျွန်တော်တို့ လက်ခံရရှိပါတယ်။ မရတဲ့အခါလည်းရှိတယ်။”
“ဥပမာ မနေ့ညကဆိုရင် ကျွန်တော်တို့ အချက်အလက် ရခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တိုက်ခိုက်မှု မဖြစ်ခင် တစ်မိနစ်လောက်ပဲ အလိုမှာ ရခဲ့တာပါ” လို့ သူက ဆက်ပြောပါတယ်။
ဒါပေမယ့် အမေရိကန်နဲ့ တခြားပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတွေကတော့ ဆက်လက်ရှိနေဆဲဖြစ်တယ်လို့လည်း သူက ပြောပါတယ်။
“ထောက်လှမ်းရေး သတင်းအချက်အလက်တွေက ဆက်ပြီး စီးဆင်းနေပါတယ်။ ပြဿနာရှိနေတာကတော့ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု သတိပေးစနစ်ပိုင်းနဲ့ပဲ သက်ဆိုင်ပါတယ်” လို့ ဆိုပါတယ်။
ဒါ့အပြင် ဘက် ခရက် နော့က အမေရိကန်ဘက်ဟာ စတားလင့်ခ် အင်တာနက်ကွန်ရက်နဲ့ သူ့ရဲ့စစ်ဘက်ဆိုင်ရာဝန်ဆောင်မှုဖြစ်တဲ့ စတားရှီးလ်အပေါ် ချမှတ်ထားဆဲ ကန့်သတ်ချက်တွေအတွက် ဘယ်သူမှာ တာဝန်ရှိတယ်ဆိုတာကိုလည်း ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မပြောထားဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။
ကိယက်ဗ် အစိုးရဟာ အဲဒီစနစ်တွေကို ဒရုန်းတွေ၊ ရဟတ်ယာဉ်တွေ၊ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ဆက်သွယ်ရေး ကွန်ရက်တွေအတွက် အင်တာနက်ချိတ်ဆက်မှု ပံ့ပိုးပေးရာမှာ အသုံးပြုနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။
အိမ်ဖြူတော် တာဝန်ရှိသူတစ်ဦးကတော့ အမေရိကန်နဲ့ ယူကရိန်းအကြား ထောက်လှမ်းရေး သတင်းအချက်အလက် မျှဝေပေးတဲ့လုပ်ငန်းစဉ်တွေမှာ ဘာအပြောင်းအလဲမှ မရှိဘူးလို့ ပြောပါတယ်။
ထောက်လှမ်းရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်တွေဟာ အကဲဆတ်တဲ့တာကြောင့် အဲဒီအရာရှိက အမည်မဖော်ဘဲ ပြောကြားခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။
ထရမ့်ရဲ့အဓိကဦးတည်ချက်က စစ်ပွဲကို အဆုံးသတ်နိုင်ဖို့ဖြစ်တယ်လို့လည်း သူက ပြောပါတယ်။
ဒါ့အပြင် အမေရိကန်ဟာ ယူကရိန်းကို အခြားဘယ်နိုင်ငံထက်မဆို အကူအညီ ပိုမိုပေးအပ်ထားတဲ့နိုင်ငံဖြစ်တယ်ဆိုတဲ့အချက်ကိုလည်း သူက ပြောသွားပါတယ်။