وبلاگ بی بی سی فارسی

کسی آن بيرون، ما را می پايد

Sina Motalebi18/05/2006, 05:32 PM

"اين چه رسميه که مهمان دعوت می کنند اما خودشان را نشان نمی دهند!"

شب سال نو، ناجيه از مشهد با گفتن همين جمله، تالار گفتگويی را که برای کاربران صفحه روز هفتم در سايت فارسی بی بی سی راه افتاده بود، ترک کرد تا اعتراض کند که چرا هيچکدام از نويسندگان بی بی سی در گپ و گفتها شرکت ندارند.

برای رسانه‌ای که شصت و پنج سال پيش، بنايش با راديو گذاشته شد، باورش شايد کمی سخت باشد اما اجتناب ناپذير است؛ مخاطبان بخش فارسی، ديگر فقط آدمهای جا افتاده‌ای نيستند که هزاران کيلومتر دورتر در کنج راحت خانه‌شان، چای بعدازظهر را با صدای راديو بی بی سی بنوشند و حداکثر بعد از هر خبر زير لب بگويند: "کار، کار انگليساست!"

مخاطب امروز، جوان پر شروشوری شده که می خواهد صاف توی چشمان "رسانه بزرگ" نگاه کند و حرف بزند: خطايش را به رخ بکشد، شک و ترديدش را بگويد، درباره هر مطلب، نه، درباره هر کلمه از هر مطلب نظر بدهد و نظرش شنيده شود.

برای ناجيه و صدهزار نفر ديگر که هر روز به سايت بی بی سی مراجعه می کنند (يا صدها هزار نفری که صدای راديو را می شنوند) فرصت های اظهار نظر در اين يا آن برنامه راديويی يا گوشه اين خبر و آن تحليل، جايی که ميکروفنی به آنها تعارف می شود تا دقيقه ای نظر بدهند يا نوشته شان در پای مطلبی در سايت بيايد، گرچه فرصتی مغتنم است، اما کافی نيست.

آنها امروز خود را هم قد و هم وزن با "رسانه بزرگ" می بينند و به نقشی در پس زمينه - هرگاه به آنها نياز شد - قانع نيستند.

حتی امکانات فزاينده نظرخواهی در بی بی سی، که ارتباط متقابل را يکی از هدفهای محوری خود قرار داده، پاسخگوی انقلابی نيست که تعريف کلاسيک ارتباطات جمعی را به چالش می گيرد؛ ارتباطاتی که، بنا به تعريف، "عمودی" است؛ خبررسان پيامش را از "صدر" هرگونه که بخواهد "نازل" می کند و واکنش مخاطب از پايين می رسد.

باورش سخت است، اما چاره نيست، اجتناب ناپذير است؛

وقتی پنج و نيم ميليون کاربر اينترنت در ايران بيش از صدهزار وبلاگ دارند، شايد اينطور به نظر برسد که ديگر نيازی ندارند که نظراتشان به فراخوان تهيه کنندگان بی بی سی ارسال شود و از فيلتر "سياستهای تحريريه" اين سايت، هرچند که فيلتر رقيقی باشد بگذرد.

حالا می توانند پای هر وبلاگی که بخواهند، نظر بدهند و بحثی را راه بيندازند يا حتی با زحمت دو کليک، وبلاگ خودشان را به اين شمار بيفزايند و حرفشان را هروقت که خواستند، هرطور که خواستند بزنند.

آنها، رسانه خود را دارند، اولويت های خود را و "سياستهای تحريريه" خود را.

چنين می شود که وقتی بحث روز دنيای خبرها (و نظرخواهی های ما) معطوف به برنامه اتمی ايران و بحرانهای پيامد آن است، روی وبلاگی در گوشه ای از اين وبلاگستان بی کرانه، بيش از دويست نفر درباره اين سئوال بحث می کنند که "آيا می پذيريد شريک زندگی شما، عاشق کسی ديگر شود؟"

تفاوت زيادی است، نه؟ اگر به صدايشان گوش ندهيم، تفاوت زيادتر هم می شود.

دهها سال پيش، واژه سخن پراکنی به عنوان معادل Broadcasting، برای فارسی زبانان با نام رسمی بی بی سی، بنگاه سخن پراکنی بريتانيا پيوند خورده و آشنا بود، امروز، يک استاد ايرانی دانشگاه در وبلاگ کم بيننده اما معتبرش، با اشاره به تاريخچه اين رسانه 65 ساله يادآوری می کند که چرا در يکی از مطالب تازه‌اش، اين واژه آشنا را فراموش کرده و معادل مبهم و نارسايی را به جای آن برگزيده است.

جای ديگری، معادلی که يک مترجم بی بی سی برای واژه ترانس سکشوال به کار برده، درست در ميانه يک بحث داغ وبلاگی درباره فمينيسم، همجنسگرايان و اقليتهای جنسی، جدل برانگيز می شود و زمينه بحث تازه ای درباره فراهنجار (Queer) را فراهم می کند. در نتيجه اين بحث، هم مطلب بی بی سی بازويرايش می شود و معادل تازه و رساتری به کار می رود، هم فرصتی برای تامل درباره برخی از مفاهيم که برای فرهنگ ايرانی "ناآشنا"ترند ايجاد می شود.

شايد پذيرفتنش در ابتدا سخت بوده اما انگار "رسانه بزرگ" هم ديگر عادت کرده که صدای مخاطبانش را، نه هروقت که خود خواست، بلکه در خانه آنها، بشنود و با فروتنی بپذيرد.

حتی اشتباهات تايپی و گريزناپذير بی بی سی هم آنقدر با تيزبينی ديده می شوند که جايی در پستهای وبلاگی بيابند. مخاطبان بی بی سی، از اين رسانه انتظار دارند، چون آن را "بزرگ" می بينند و خود را نيز "بزرگ" می بينند، انتقاد تندشان را با صدای بلند و حق به جانب بيان کنند.

بيل تامپسون، تحليلگر تکنولوژی در بی بی سی، زمانی (اتفاقا درباره وبلاگهای ايرانی) گفته بود:

"توانايی انتشار يک وبلاگ شايد در واقع از امکان خواندن سايت خبری بی بی سی اهميت بيشتری داشته باشد، هرچند تکبر ما نگذارد که گاهی اين حقيقت را دريابيم."

با نگاه به صدها هزار وبلاگی که به طور دقيق و لحظه به لحظه ما را نگاه می کنند، به همين سياق می توان گفت: "امروز توانايی خواندن وبلاگها برای نويسندگان بی بی سی ممکن است از قابليت نوشتن يک مطلب مهمتر شده باشد. هرچند که تکبرمان نگذارد که گاهی اين حقيقت را دريابيم."

وبلاگ بی بی سی، صفحه تازه ای برای سخن گفتن ما نيست؛ بهانه ای است که وبلاگها را بخوانيم و دنبال کنيم و فرصتی است تا با آنها وارد گفتگو شويم، پاسخ دهيم و جايی روی اين شبکه در هم تنيده پيدا کنيم.

فرصتی است تا چشم در چشم با "ناجيه" و صدها هزار نفر مثل او، بايستيم و هم کلام شويم.

| بی بی سی مسئول محتوای وبسايت های ديگر نيست