Ffracsiynau - Mathemateg - Cyfnod Allweddol 2

Ffocws dysgu

Dysga adnabod cysylltiadiau rhwng ffracsiynau.

Mae'r wers hon yn cynnwys:

cyflwyniad i ffracsiynau a ffracsiynau cywerth
dau weithgaredd

Learning focus

Learn to recognise connections between fractions.

This lesson includes:

an introduction to fractions and equivalent fractions
two activities

Beth yw ffracsiwn?

Mae ffracsiynau’n cynrychioli rhan o rif cyfan.

What is a fraction?

Fractions represent part of a whole number.

Os wyt ti’n torri teisen yn ddau ddarn hafal ac yn bwyta un o'r darnau, rwyt ti wedi bwyta ½ (hanner) teisen.

If you cut a cake into two equal pieces and eat one of the pieces, you have eaten ½ (half) a cake.

Os yw teisen yn cael ei thorri’n bum darn hafal a dy fod ti'n bwyta dau o'r darnau, rwyt ti wedi bwyta ⅖ (dwy ran o bump) o deisen.

If a cake is cut into five equal pieces and you eat two of the pieces, you have eaten ⅖ (two fifths) of a cake.

Mae ½ a ⅖ yn enghreifftiau o ffracsiynau – rhannau o rywbeth cyfan.

½ and ⅖ are examples of fractions - parts of a whole.

Ffracsiynau cywerth

Mae torri’r deisen yn chwe darn hafal a bwyta dau ddarn yn gywerth â thorri’r deisen yn dri darn hafal a bwyta un darn. Rwyt ti’n bwyta’r un faint o’r deisen yn y naill achos a’r llall.

Equivalent fractions

Cutting the cake into six equal pieces and eating two pieces is equivalent to cutting the cake into three equal pieces and eating one piece. You eat the same amount of cake in both cases.

Edrycha ar y cylchoedd isod. Os yw’r deisen yn cael ei thorri'n 12 darn hafal, mae'n rhaid bwyta pedwar darn er mwyn cael yr hyn sy’n gywerth â ⅓ o’r deisen.

Look at the circles below. If the cake is cut into 12 equal pieces, you will have to eat four pieces in order to have the equivalent of ⅓ of the cake.

Mae ⁴⁄₁₂, ²⁄₆ ac ⅓ i gyd yn ffracsiynau cywerth.

Mae ⅓ yn gywerth â ²⁄₆ oherwydd mae’r rhifau ar y top a’r gwaelod wedi eu lluosi â 2.

Mae ⁴⁄₁₂ yn gywerth ag ⅓ oherwydd mae’r rhifau ar y top a’r gwaelod wedi eu rhannu â 4 .

⁴⁄₁₂, ²⁄₆ and ⅓ are all equivalent fractions.

⅓ is equivalent to ²⁄₆ because the top and bottom numbers have been multiplied by 2.

⁴⁄₁₂ is equivalent to ⅓ because the top and bottom numbers have been divided by 4.

Wrth ysgrifennu ffracsiynau cywerth, gwna’r un lluosi neu rannu ar y rhifau top a gwaelod. Er enghraifft, os wyt ti’n lluosi’r top â 2, rhaid i ti luosi’r gwaelod â 2 hefyd.

When writing equivalent fractions, do the same multiplication or division to the top and bottom numbers. For example, if you multiply the top by 2, you must also multiply the bottom by 2.