Surroi thotë se qendrimi me Serbinë është tejkaluar historikisht

Përfaqësuesit e BE-së, SHBA-së dhe Rusisë u takuan të martën me delegacionin nga Beogradi.

Njëri nga anëtarët e delegacionit nga Prishtina, Veton Surroi, ishte mysafir në programin tonë të mëngjesit BBC Sot.

Me të bisedoi Seladin Xhezairi.

Nuk mund të bisedojmë më për kurrfarë mundësie që Serbia të përpiqet të administrojë Kosovën në asnjë formë. Anëtari i ekipit negociator kosovar, Veton Surroi

BBC: Sa e përgatitur vjen pala kosovare për këtë raund të bisedimeve?
Zoti Surroi: Po, ne kemi kohë që bisedojmë për platformën tonë e cila është një traktat miqësie me Serbinë. Që në takimin e kaluar në Vjenë ne ia kemi palajmëruar kësaj Tresheje, ia kemi paralajmëruar komponentët. Tash ka ardhur momenti që asaj t'i dorëzohet teksti dhe të bisedojmë për hollësitë.

BBC: Pala serbe në takimin e Vjenës është paraqitur me propozim, siç është komunikuar dhe zyrtarisht, që Kosova të ketë autonomi thelbësore. Traktati juaj dhe propozimi serb për autonomi thelbësore mund të kenë diku ndonjë pikëpjekje?
Zoti Surroi: Jo, nuk ka pikëpjekje. Serbia ka mbetur në idetë jo vetëm të shekullit të kaluar, por të parakaluar. Nuk mund të bisedojmë më për kurrfarë mundësie që Serbia të përpiqet të administrojë Kosovën në asnjë formë, kështu që kjo çështje është tejkaluar dhe historikisht, është tejkaluar me vitin 99-të.

BBC: Ndërkohë që fitohet përshtypja se Beogradi, sidomos këto kohët e fundit, është duke përcaktuar dinamikën e ecjejakeve diplomatike. Fitohet përshtypja se pala kosovare nuk është në atë që diplomatët e quajnë "ofensivë diplomatike".
Zoti Surroi: Mund të fitohet një përshtypje e atillë. Serbia funksionon si shtet me shërbimin e vet diplomatik. Për fat të keq e ka vënë në një ritëm bukur të avancuar. Mund të interpretohet si dobësi e palës kosovare. Do të thosha që do të kishte nevojë më shumë për aktivitetin tonë diplomatik, por e tëra kjo në fund duhet të zbërthehet tek pika kyçe. Kjo është se procesi i Ahtisaarit është proces i cili do të duhej të kulmonte me zgjidhjen e statusit. Ishte insistimi i Rusisë, e cila e bllokoi këtë ecje normale të një politike perëndimore dhe tash po bëhen përpjekje, në fakt jo për të krijuar ndonjë projekt tjetër, por për të përçarë vende të ndryshme të Bashkimit Evropian. Më duket që kjo përpjekje nuk do t'ju dalë ashtu siç e kanë menduar.

Kompromisi ka qenë i mundshëm, dhe është i mundshëm. Ka qenë paketa e zotit Ahtisaari. Anëtari i ekipit negociator kosovar, Veton Surroi

BBC: Kur është fjala për rolin e Rusisë, kohët e fundit ministri i Jashtëm, Sergei Lavrov, ka përjashtuar si opsion vendosjen e një afati për zgjidhjen e çështjes së pavarësisë së Kosovës. Çfarë mendoni, si ka për të qenë roli i Rusisë, i Moskës, në përcaktimin e statusit të ardhshëm të Kosovës? Do të jetë vendimtar karshi, ta zëmë, Shteteve të Bashkuara të Amerikës e Bashkimit Evropian?
Zoti Surroi: Unë nuk pres ndonjë ndryshim në pozicionin e Moskës. Ky mosndryshim në pozicionin e Moskës besoj se do ta bindte Perëndimin se këmbëngulja e Moskës nuk kishte të bënte fare me çështjen e statusit të Kosovës, por kishte të bënte me qëndrimin e Rusisë ndaj Perëndimit dhe duket se shtetet evropiane e kanë kuptuar dhe po e kuptojnë se Rusia në fakt po vë veton në pavarësisë së Kosovës, po vë veton edhe në procesin e Bashkimit Evropian, dhe kjo është e patolerueshme.

BBC: A është i mundshëm kompromisi?
Zoti Surroi: Kompromisi ka qenë i mundshëm, dhe është i mundshëm. Ka qenë paketa e zotit Ahtisaari. Ne kemi bërë shumë koncesione, disa prej tyre, të cilat na janë kërkuar me ngulm nga bashkësia ndërkombëtare. Ky është kompromisi për çështjen e Kosovës.

BBC: Kur jemi këtu, unë po ju citoj një deklaratë të përfaqësuesit të Bashkimit Evropian, Wolfgang Ischinger. I pyetur për mundësinë e komprosmisit ai thotë, "Ajo që mund të them në këtë moment kur me shpejtësi po i afrohemi fundit të pjesës së parë të lojës në këtë proces 120-ditor është kjo: Objektivisht marrëveshe midis serbëve dhe shqitparëve nuk është e pamundshme në qoftë se të dzja palët heqin dorë nga debatet për etiketat, për atë nëse zgjidhja do të quhet autonomi apo pavarësi." Cili është qëndrimi i palës shqitpare, do të pranoni pavarësi apo do të pranoni ndonjë zgjidhje që do t'ju imponohej?
Zoti Surroi: Nuk ka si të mos quhet pavarësi. Nuk ka ndonjë zgjidhje tjetër, nuk ka ndonjë zgjidhje të imponueshme. Ekziston vetëm një zgjidhje, zgjidhja që u përshtatet nevojave të qytetarëve të Kosovës, dhe institucionet e Kosovës kanë për obligim, që këtë zgjidhje që i përmbush nevojat e qytetarëve të Kosovës ta institucionalizojnë.

BBC: Së fundi nga qarqet ndërkombëtare janë hedhur ide së pari për ndarjen e Kosovës, pastaj për një konfederatë Kosovë-Serbi, por edhe një ide nga ana kosovare për një konfederatë Kosovë-Shqipëri. Si e shikoni këtë?
Zoti Surroi: Për derisa vazhdon ky debat negociator do të vazhdojnë edhe idetë, sepse është si puna e tifozllëkut në lojrat e futbollit, jo ky do të japë golin, jo ky do të bëjë kështu, ai do të bëjë ashtu. Edhe nga proceset negociatore - do të thoja nga mungesa, nga shterpësia e këtij procesi, do të dalin ide të ndryshme. Disa prej tyre do të jenë edhe të qëllimshme, për të provokuar reagime, p.sh. kjo e ndarjes apo e konfederatës, janë lançuar nëpërmjet mediave në mënyrë që të krijojnë një lloj debati ose të presin reagime nga ana e shqiptarëve. Por, ekziston një përcaktim, ky përcaktim është historik dhe ky përcaktim historik çon tek pavarësia e Kosovës.

BBC: Njëri prej udhëheqësve të serbëve të Kosovës, Oliver Ivanoviq, në një intervistë dhënë BBC-së ditët e fundit shprehu bindjen e tij se çështja e statusit të Kosovës nuk do të zgjidhet nga kjo gjeneratë e politikanëve kosovarë dhe serbë, por nga gjenratat që do të vijnë!
Zoti Surroi: Po, por është konsumuar koha historike e zgjidhjes së çështjes së Kosovës. Nuk presim gjenerata. Ka shumë njerëz që thonë, duhet të ndërtojmë një rregull, një rend demokratik, Kosova duhet të bëhet pothuajse Zvicër, Serbia të bëhet pothuajse si Holanda, atëhere do të mund të gjendet zgjidhje, por nuk është i mundshëm progresi në Kosovë, nëse Kosova nuk bëhet shtetet i pavarur. Nuk është e mundur që të avancojë demokracia më shumë seç ka avancuar, dhe nuk është e mundur që të kemi një zhvillim ekonomik më shumë se ç'kemi pasur deri më sot pa pavarësinë e Kosovës.

BBC: Të kalojmë në një çështje tjetër, atë të zgjedhjeve. Tash së voni është bërë publike se nuk ka pasur në Grupin e Unitetit ku bëni pjesë edhe ju, ndonjë qëndrim unik përsa i përket përcaktimit të datës së zgjedhjeve. Ishte vendim i shpejtuar caktimi i 17 nëntorit, ndërsa vazhdojnë bisedimet për statusin?
Zoti Surroi: Po. Nuk ishte ndonjë vendim i përgjithshëm i joni se duhet mbajtur zgjedhjet. Disa prej nesh, unë kam kërkuar që zgjedhjet të mbahen në tetor të këtij viti në mënyrë që të krijohet një hapsirë më e madhe e konsolidimit të institucioneve për në dhjetor të këtij viti, por nga aspekti teknik, nga shumë aspekte të tjera, është përcaktuar kjo datë e 17 nëntorit. Data përfundimisht është përcaktuar nga kryeadministratori i Kosovës i cili edhe do të mbajë përgjegjësinë përfundimtare për organizimin e këtyre zgjedhjeve.

BBC: Nishanet e para të fillimit të fushatës tashmë duken. Cili është parashikimi juaj, do të kenë qytetarët e Kosovës një fushatë parazgjedhore, si të shprehem, të kulturuar apo ajo do të jetë si fushatat tanimë të njohura nga fqinjësia e drejtpërdrejtë e Kosovës?
Zoti Surroi: Unë shpresoj se do të kemi një fushatë normale. Ç'është e vërteta, kjo fushatë është e kufizuar nga vetë fakti se çështja e statusit nuk është zgjidhur. Është me rëndësi që qytetarët të dalin dhe të votojnë. Është me rëndësi që qytetarët t'ua shtrojnë të gjitha pyetjet që i kanë përfaqësuesve të vetë të ardhshëm. Gjithashtu, është e rëndësishme që ky proces të përqëndrohet në atë se çfarë do të bëhet pas pavarësimit të Kosovës, domethënë çfarë do të jetë Kosova pasi të pavarësohet, sepse trashëgon një mori problemesh të thella të cilat duhet t'i adresojë struktura e ardhshme qeverisëse në Kosovë.

BBC: Dhe, kur përmendët qytetarët, kohë më parë patët një "ecje të gjatë" nëpër Kosovë. Me pak fjalë, çfarë ju thanë qytetarët për hallet, për brengat e tyre dhe për zgjedhjet?
Zoti Surroi: Qytetarët në fakt ishin të fokusuar të gjithë, sepse edhe ecja ime e gjatë kishte të bënte me statusin, kishte të bënte me komunikimin e tyre për sa i përket statusit, por edhe brengave të tjera ekzistenciale. Që të gjithë ishin të përqëndruar në status dhe të gjithë kërkonin që statusi të zgjidhet brenda këtij viti. Ata njëkohësisht kërkonin që të adresohen çështjet të cilat janë urgjente në jetën e tyre. Mendoj se ekziston një përqëndirm shumë i madh i popullit dhe një informim bukur i madh për atë se çfarë po ndodhë në Kosovë dhe cilat janë hallet kryesore të cilat duhet adresuar. Që nga sundimi i ligjit e deri tek zhvillimi ekonomik.