Bliadhna nan ÒranYear of Song

Niall MacLeòid

Rugadh Niall MacLeòid am Poll Osgainn ann an Gleann Dail san Eilean Sgitheanach ann an 1843. Bha athair, Dòmhnall nan Òran, na bhàrd agus thàinig leabhar den bhàrdachd aige-san a-mach ann an 1811 nuair nach robh e ach fichead bliadhna a dh'aois.

A rèir coltais cha d' fhuair Niall cus foghlam sgoile ach dh'ionnsaich e Beurla dha fhèin le bhith ga sgrìobhadh 's ga leughadh. Chaidh e a Dhùn Èideann mu 1866 a dh'obair còmhla ri a cho-ogha, Ruaraidh MacLeòid ann an gnìomhachas na tì. Chuir e seachad a' mhòr-chuid dhe bheatha an Dùn Èideann ged a bhiodh e a' siubhal na dùthcha a' reic tì.

Tha mòran òrain a rinn Niall MacLeòid air an seinn chun an latha an-diugh, agus nam measg tha 'An Gleann san Robh Mi Òg', An Gaol a Thug Mi Òg, Fàilte don Eilean Sgitheanach, Duanag an t-Seòladair, Mo Dhòmhnallan Fhèin, 'Òran na Seana-mhaighdinn', 'Coille Chaoil' agus 'Far an Robh mi 'n Raoir'.

Nochd na h-òrain aige an clò an toiseach ann an 1883 as an leabhar Clàrsach an Doire, air fhoillseachadh le Gilleasbaig Mac na Ceàrdaich an Glaschu.

Ach mar a chaidh a ràdh air program Gàidhlig a' BhBC air 9/02/1944:

"An latha Nèill MhicLeòid bha tuath na Gàidhealtachd air dhroch càradh. Dh'fhuiling iad ana-ceartas agus ain-tighearnas, fuadach agus sgaradh, agus bha sin trom air spiorad a' bhàird. Chasaid e na aghaidh, 's cha b' ann aon uair. Ach chan eil a chasaid ach fann, oir cha robh na cheann an teanga nimheil a loisgeas 's a lotas. 'S e th' aige an guth ciùin, sèimh a thàlaidheas. 'S docha leinn an dealbh taitneach a dh'fhàg e againn air sluagh suairce, sona 's a' ghleann ' s an robh e òg, na a' ghearan an aghaidh ana-ceartas."