Bliadhna nan ÒranYear of Song

Màiri Nic Mhuirich

Rugadh Màiri Nic Mhuirich ann an sgìre Lagain far an robh a h-athair, Eòghainn, na mhaighstir-sgoile.

Tha coltas ann gun do chuir i seachad a h-òige mar a chuireadh a co-aoisean aig an àm. Bha i dèidheil air cèol, òrain agus dannsa agus bha iad sin pailt ann am Bàideanach aig an àm.

Tha an t-Urr. Alasdair MacRath a dheasaich agus a dh'fhoillsich cruinneachadh de na laoidhean aig Màiri a' cumail a-mach gun deach a h-iompachadh uaireigin eadar 1765 agus 1785, oir chaidh laoidh leatha fhoillseachadh an Dùn Èideann ann an 1785:

B' ann ri linn a cas a bhriseadh a thàinig atharrachadh na beatha, ach cha do shlànaich a cas gu dòigheil agus bha aice ri bata agus croitse a chleachdadh fad a beatha an dèidh seo.

Phòs i òg, fear Clark, aig a robh beagan fearainn an Torra Dhamh an Gleann Truim. Bha an dachaigh mu choinneamh Creag Dhubh, le sealladh brèagha air a' ghleann. Chan eil mòran fios ri lorg mun duine aice ach tha an t-Urr. MacRath ag innse mar a thòisich Màiri an toiseach ri laoidhean a dhèanamh ann am Beurla agus mar a thug a cèile oirre an dèanamh ann an Gàidhlig.

Chan eil sgeul air càil a rinn i sa Bheurla agus chan eil ach seachd laoidhean Gàidhlig leatha air lorg an-diugh.

Tha e coltach gun deach a fàgail na banntrach 's i òg agus ged a bha clann aice cha d' fhuair i mòran taic bhuapa. Ged a bha nàbaidhean math dhith, bha i tric ann an èis:

Tha sgeulachd ag innse mar a bha ceistear na sgìre uair a' dol seachad air taigh Mhàiri agus thug e an aire gu robh fuaimean a-staigh. Nuair a dh'fhosgail e an doras, 's gann gum b' urrainn dha a chreidsinn gu robh Màiri a' dannsa am meadhan an làir. Ach mhìnich i dha gur e an t-adhbhar a bha i a' dannsa gu robh i a' faireachdainn cho toilichte gu robh i air a Slànaigheir a lorg.

Tha e coltach gun deach faighneachd do Mhàiri turas cia mheud duine dom b' urrainn dhith aoigheachd a thoirt aig àm òrduighean. Fhreagair i "Tha sabhal agam a chumadh fichead agus cridhe a chumadh ceud".