Iain MacLeòid

Rugadh Iain MacLeòid, Iain Thormoid Mhòir, aig Croit 6 air ceann a deas Tholastaidh bho Thuath, Leòdhas, ann an 1844. Nuair a bha e na dhuine òg, chaidh e fhèin agus a bhràthair Uilleam a Chanada, far an robh e na mhiseanairidh airson dà fhichead bliadhna.

Air prògram Gàidhlig a' BhBC air 2/06/1955 thuirt Dòmhnall Dòmhnallach, e fhèin à Tolastadh bho Thuath:

"Bha cliù air mar dhuine is mar shoisgeulaiche air dà thaobh a' Chuain Siar, ann an Eilean Leòdhais agus an Canada. Bha e urramach na ghluasad, seasmhach na rùn agus dùrachdach na theachdaireachd."

Choinnich Iain ri bhean, Anna NicÌomhair, nighean Ailein Mhòir, à 9 Sràid an Loch am Barabhas, is e ag iasgach ann an Steòrnabhagh. A rèir an leabhar Clachan Crìche, (Comann Eachdraidh Tholastaidh bho Thuath, 2005):

"Bhuail an gaol an dithis gu h-obann air a' chiad sealladh agus thug ise dual fuilt do dh'Iain mus do dhealaich iad. Fhad 's a bha iad ri suirghe, bhiodh Iain gu tric ri coiseachd eadar Tolastadh agus Barabhas. Nam faiceadh e boillsgeadh dhith tron uinneig, no tro thòn an taighe, bhiodh e toilichte gu leòr tilleadh air ais dhachaigh."

Sgrìobh e ann an òran nuair a chaochail Anna:

Mar thein'-adhar a las na speuran
Las i le gràdh mi nach d' rinn mo thrèigsinn
Gun d' rinn am bàs e, chan fhaighinn ceum dhi
Thug mi i bho màthair, b' i gràdh a ceud-ghin.

Ged gràdh an-diugh e, a-màireach dh'fhalbhadh
Mar shruthan meallta as nach faod thu earbsa
Mar aisling oidhche 's gun chàil innt' ach dealbhan
Mar bhoillsgeadh grèine am beul an anmoich.

Nuair a chaochail Anna, thill Iain a Leòdhas is chaidh e a dh'fhuireach còmhla ri Màiri Bhòidheach, piuthar dha a bha gun phòsadh. Chaochail e ann an 1911, goirid an dèidh dha tilleadh, agus bha iomradh air a bhàs aig Dòmhnall Dòmhnallach:

"Is iongantach mar a bha Iain an latha a chaochail e. Chuir e air aodach Sàbaid mar gum biodh e a' falbh don t-searmon agus, mas do laigh e sìos airson a chadal sìorraidh, labhair e na briathran seo:

Fàilte! Fàilte do là an aoibhneis!
Ceud mile fàilte don là 's don oidhche.
Bidh an t-uan a' deàlradh gu bràth le soills' ann
'S cha bhi solas grèin ann, no feum a chaoidh air."

Tha Iain MacLeòid air adhlacadh an Cladh Mhìcheil ann an Tolastadh.

Copyright © 2015 BBC.Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.

Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.