Bliadhna nan ÒranYear of Song

Iain MacLeòid (Iain Ruadh Phàdraig)

Rugadh Iain MacLeòid, Iain Ruadh Phàdraig (1907-1979), anns a' Bhuail' Uachdrach anns an Ìochdar, Uibhist a Deas. 'S ann às an ath bhaile, a' Bhuaile Dhubh, a bha a mhàthair, Màiri Anna NicDhòmhnaill, Màiri Anna Dhòmhnaill Aonghais, agus b' e Pàdraig, mac Iain Ruaidh Thormoid a b' athair dha. Bha ceathrar anns an teaghlach, dithis nighean, Màiri agus Ceit, agus dithis bhalach. Bha Pàdraig 'Beag' a bhràthair na phìobaire comasach. 'S i Peinidh 'Bheag' Mhoireasdan, a' bhana-sheinneadair ainmeil, tè de na nàbaidhean a bh' aca.

A bharrachd air a bhith ri obair croite, bha bùth aig an teaghlach a bha iad a' ruith eatorra agus tha an togalach sin fhathast na sheasamh faisg air an t-seann taigh-sgoile, ach air an taobh eile dhen rathad. Bhiodh iad a' reic bainne, gruth, uachdar is càise, agus càil sam bith eile a b' urrainn dhaibh fhaighinn bhon chroit. An dèidh do na bùithtean-charbad fàs bitheanta cha do shoirbhich cho math dhan bhùth agus leig iad seachad i.

Bha Seòras Mac a' Phì, mac Aonghais 'ic Raghnaill, a' fuireach an ath dhoras dhaibh agus nuair a chaochail a bhean Catrìona Nic a' Phearsain, Catrìona Aonghais Bhig à Lianacleit, 's gun a' nighean aca, Màiri, ach beagan làithean a dh'aois, thug Clann MhicLeòid Aonghas Seòras, an aon bhalach, a-steach dhan dachaigh aca agus 's ann còmhla riutha a thogadh e. 'S e Uilleam (Billy), mac Aonghais Sheòrais a tha a' fuireach anns an dachaigh sin an-diugh.

Anns na leth-cheudan bha Iain Ruadh ag obair na iar-mhanaidsear air Taigh-Òsta Duke Street ann an ceann an ear Ghlaschu, agus bha e a' ruith café air Sràid Sauchiehall. Bha e ag obair ann an taighean-òsta anns an Òban agus ann an Tobar Mhoire fad seusan an turasachd agus a tilleadh dhachaigh airson a' gheamhraidh.

'S e a' chuimhne as fheàrr a th' aig Billy Mac a' Phì air Iain Ruadh, nuair a bha e na bhalach beag ann an Dùn Bhreatainn, gum biodh Iain a' tighinn a thadhal orra aig deireadh seusain. B' e a' chiad rud a dhèanadh e gun toireadh e Billy a-mach gu bùth, far an ceannaicheadh e paidhir math bhrògan dha.

A bharrachd air a bhith na dheagh sheinneadair, b' e dannsair comasach a bh' ann an Iain Phàdraig agus bha e fhèin agus Pàdraig 'Beag' pàighte leis a' Chomhairle airson dannsa agus pìobaireachd a theagasg air feadh Uibhist is Bharraigh.

Nuair a bhiodh e aig baile, bhiodh Iain Ruadh glè thric a' cur air dòigh dannsan agus cèilidhean ann an seann taigh-sgoile an Ìochdair. Bhiodh e tric a' seinn còmhla ri Iain MacAonghais (Iain Pheadair), agus aig cèilidhean agus ann an taighean a chèile, còmhla ri Ceit NicNeacail (Ceit Phàdraig) agus Peinidh 'Bheag' Mhoireasdan.