Bliadhna nan ÒranYear of Song

Iain Mac a' Ghobhainn (Iain Chaluim Ruaidh)

Rugadh Iain Mac a' Ghobhainn, Iain Chaluim Ruaidh, ann am Bòstadh, ann am Beàrnaraigh Leòdhais air 26 Dùbhlachd, 1857.

B' e am mac bu shine de cheathrar chloinne a bh' aig Calum Mac a' Ghobhainn agus Màiri NicÌomhair, Màiri Thormoid, à Tòbsan. Ghluais an teaghlach à Bòstadh ann an 1878 gu 18, Circebost. Dh'fhalbh na daoine à Bòstadh chionns nach robh mòine air fhàgail dlùth gu leòr dhan bhaile airson connadh a chumail riutha agus fhuair iad fearann ann an Circebost.

Tha e coltach gur e duine iongantach a bh' ann an Iain Chaluim Ruaidh oir, a dh'aindeoin 's nach d' fhuair e foghlam foirmeil, bha comas leughaidh agus sgrìobhaidh aige ann am Beurla agus ann an Gàidhlig.

'S e croitear agus iasgair a bh' ann ann an làithean òige agus bàrd comasach a rinn iomadach òran.

Bha e glè òg nuair a chaidh iompachadh agus bhon àm sin b' e laoidhean agus dàin spioradail a bhiodh e a' sgrìobhadh.

B' ann anns na Hearadh a chuir e seachad a' mhòr-chuid dhe bheatha. Bha e na mhiseanaraidh ann an Scalpaigh airson ochd bliadhna deug. Thug e greis ann an Griomasaigh, an Uibhist a Tuath, agus an dèidh sinn thill e air ais do na Hearadh, do na Buirgh.

Bha fear dhe bràithrean, Dòmhnall, no Doisean mar a chante ris, na mhiseanaraidh cuideachd ann an Nis agus ann am Bàigh na Hearadh.

Ged a bha Iain Chaluim Ruaidh pòsta trì uairean cha robh teaghlach aige ach aon leanabh a bhàsaich mun àm a rugadh e. Ann an 1896 phòs e Màiri NicCumhais às na Hearadh, piuthar athar an Urr. Aonghas MacCumhais, a bha na mhinisteir ann an Àrd Eaglais Steòrnabhaigh aig aon àm. Chaochail ise nuair a rugadh an leanabh. Phòs e Màiri NicDhòmhnaill, à Griomasaigh, Uibhist a Tuath, ann an 1914, ach chaochail ise goirid an dèidh dhaibh pòsadh.

Chaidh a mhàthair a dh'fhuireach do na Hearadh còmhla ris nuair a bha i suas ann am bliadhnaichean agus choisich i do na Hearadh tro bheanntan Ùige agus cheann a tuath na Hearadh.

Ann an 1919 phòs e Màiri NicIllFhinnein, às na Buirgh. Bha Màiri mu dheich bliadhna fichead na b' òige na a cèile agus bha i beò chun na leth-cheudan. Bha i ag obair ann an Loidse nam Borgh agus b' i a chruinnich mòran de na sgrìobhaidhean aig Iain.

Chaochail Iain Chaluim Ruaidh ann an Sgarastadh Mhòr air 14 Giblean, 1924, agus tha e air a thiodhlacadh ann an Cladh Roghadail, ri taobh a mhàthar.