Bliadhna nan ÒranYear of Song

Fionnlagh MacNèill

'S ann am Port Ghlaschu a rugadh Fionnlagh MacNèill (1931-2007). Bha athair, Dòmhnall na Scarpaich, na sgiobair air tè de na bàtaichean a bha a' coimhead às dèidh na solais a bha nan comharran aig seòladairean air Abhainn Chluaidh. B' i Peigi Làta, Peigi NicLeòid bu mhàthair dhà. 'S ann do na Geàrrannan, ann a' Leòdhas a bhuineadh a dhithis phàrantan, le teaghlach a mhàthair a' fuireach aig Àireamh 3 agus teaghlach athar aig Àireamh 14. Ged a b' e Dòmhnall na Scarpaich a chanadh iad ri athair cha robh, cho fad 's a b' aithne dhan teaghlach, ceangal sam bith aca ris a' Scarp.

Chaidh Fionnlagh dhan bhun-sgoil agus dhan Àrd-sgoil ann am Port Ghlaschu agus an dèidh sin do dh'Oilthigh Ghlaschu, far an do cheumnaich e an toiseach ann am Beurla, agus bliadhnaichean an dèidh sin chaidh e air ais agus cheumnaich e, leis a' chiad urram, ann an Ceiltis. Eadar a dhà chuairt anns an oilthigh bha e a' teagasg ann am Pàislig agus an Grianaig agus bha e airson beagan bhliadhnaichean ann an Sierra Leone.

Ann an 1970 chaidh e na Chomhairliche Gàidhlig do sgoiltean Shiorrachd Inbhir Nis agus rinn e a dhachaigh anns a' bhaile airson an còrr de bheatha.

Bha ceòl anns an teaghlach air taobh a mhàthair agus aig aois glè òg thòisich e ag ionnsachadh na pìoba. Bha e ann an Còmhlan Boys Brigade ann am Port Ghlaschu agus a-rithist ann an Colaiste na Pìobaireachd ann an Glaschu. Bha e ann an Còmhlan nan Sìophortach, le Dòmhnall 'Beag' MacLeòid na Mhàidsear-pìoba, nuair a rinn e Seirbheis Nàiseanta.

Ann an 1971 choisinn e am Bonn Òr aig Co-Chruinneachadh Earra-Ghàidheal anns an Òban, aon de phrìomh dhuaisean pìobaireachd. Anns na seachdadan chaidh e air chuairt còmhla ri The Boys of the Lough, còmhlan air an robh fèill mhòr, agus rinn e clàradh còmhla riutha. Bha e cuideachd na bhritheamh agus na neach-teagaisg na pìoba air feadh Chanada.

Phòs e Mòrag McLarty à Grianaig agus bha triùir chloinne aca - Catrìona, Dòmhnall agus Calum. Bha teaghlach Mòraig à Ceann Loch Gilp agus à Earra-Ghàidheal bho thùs.

Bha e na chleachdadh aig Fionnlagh gach bliadhna a bhith teagasg pìobaireachd agus Gàidhlig aig sgoiltean-samhraidh, glè thric ann an Canada. Bhiodh e cuideachd na bhritheamh aig co-fharpaisean pìobaireachd agus aig Mòdan ann an Alba agus thall thairis.

A dh'aindeoin a thàlantan eile, 's ann mar sheinneadair òrain thraidiseanta bu mhotha a bha fèill air Fionnlagh. Thòisich e a' seinn an toiseach ann an Còisir Ghàidhlig Ghrianaig agus bha e a' teagasg Gàidhlig dhaibh cuideachd. Thug e bliadhnaichean còmhla riutha an dèidh gluasad gu tuath ach, nuair a sguir Còisir Ghrianaig thòisich Fionnlagh còmhla ri Còisir Ghàidhlig Inbhir Nis.