Bliadhna nan ÒranYear of Song

Dòmhnall Moireasdan

B' e mac le Iain Moireasdan agus a bhean, Anna, a bh' ann an Dòmhnall 'an Moireasdan. B' ann à Beàrnaraigh Leòdhais a bha Iain agus Anna agus phòs iad nuair a bha esan 18 agus ise 16.

Thug an obair a bha aige-san mar iasgair ghiomach orra gluasad gu taobh siar Leòdhais far an robh an giomach pailt aig an àm. Bha a' chiad dachaigh a bha aca as a' leathad faisg air a' chidhe am Bràgar ach, nuair a fhuair iad cothrom air lot, ghluais iad gu 62 Bràgar a Deas. Bha triùir nighean aca, Ceit, Oighrig agus Anna, agus triùir mhac, Dòmhnall, Murchadh agus Calum.

Tha e follaiseach bhon t-òran Balaich an Iasgaich gu robh e eòlach air a' chruadal a bha an cois an iasgaich air taobh siar an eilein agus nas fhaide air falbh:

Dh'fhalbh Dòmhnall agus a bhràthair, Murchadh, a Chanada ach cha b' fhada gus na ghluais iad deas dha na Stàitean. An toiseach bha iad ri obair sam bith a bheireadh beagan teachd-a-steach dhaibh. Ach dh'ionnsaich an dithis aca ciùird agus bha Dòmhnall na thàilleir agus Murchadh na phlumair.

Bhris air slàinte Mhurchaidh agus an ceann ceithir bliadhna an Ameireagaidh thill e air ais a Leòdhas far an d' fhuair e na b' fheàrr. Thòisich e air marsantachd agus rè ùine thog e Lakefield, an taigh ainmeil am Bràgar aig a bheil gèillean muc-mara os cionn a' gheata. Thug e 27 bliadhna a' ruith Oifis a' Phuist sa bhaile agus bha e beò gu aois mhath.

Dh'fhuirich Dòmhnall ann an Ameireagaidh, agus phòs e May ann an Duluth. Bha triùir mhac aca agus dithis nighean. Gu duilich, chaidh aon ghille a bhàthadh ann an tubaist snàmh, agus chaochail an dithis mhac eile le tinneas 's gun iad ach glè òg.

Ged a bha Dòmhnall ag obair gu cruaidh, agus a' dèanamh cosnadh air leth math mar thàilleir chun na h-ìre 's gun cante gu robh e beartach, nuair a thàinig àm na bochdainn, chaill e a h-uile càil a bh' aige agus b' fheudar dha tòiseachadh às ùr. Thug e mach ceàird ùr mar chiropractor agus, le saothair, chaidh gu math leis uair eile.

Cha do thill e a Leòdhas ach aon uair a-mhàin, sa bhliadhna 1937. Bha e gu bhith ann am Bràgar airson trì mìosan ach chaidh mìos is mìos seachad 's cha robh guth aige air tilleadh gu Duluth. Mu dheireadh, an ceann sia mìosan, 's an teaghlach as na Stàitean a' cur theileagraman a Leòdhas a' feòrach cuin a bha e dol a thilleadh, chuir e roimhe falbh.

An latha a dh'fhalbh e à Bràgar air bus Chaluim 'an 'ic Aoidh tha e coltach gun deach grunn math de chàirdean is a cho-aoisean air a' bhus còmhla ris. A' dol tarsainn mòinteach Bharabhais, bha iad a' deasbad cò aca a b' fheàrr air cruinn-leum a dhèanamh nuair a bha iad nam balaich. As a' mhòintich, thug iad air a' bhus stad agus a-mach a ghabh iad a dhearbhadh le farpais cò a b' fheàrr.

Tha e coltach cuideachd nuair a ghluais am bàta air an robh Dòmhnall a' falbh a-mach bho chidhe Steòrnabhaigh gun do sheinn an sluagh mòr a bha air tìr Eilean Beag Donn a' Chuain, a' dèanamh an dealachadh a bha doirbh buileach duilich dha.

Cha robh a shlighe air ais gu theaghlach idir rèidh. Nuair a ràinig e Glaschu chaidh e, airson latha no dhà mus seòladh an t-soitheach aige, gu nighean a pheathar a bha pòsta aig Aonghas Beag Aonghais a' Chaiptein à Bràgar. Bha iad a' fuireach ann an Twechar. Sin far an tug e an aire nach robh sgeul air an tiocaid a dh'fheumadh e airson a dhol tarsainn a' Chuain Shiair. Bha i glaiste anns a' safe ann an Oifis a' Phuist am Bràgar, gun dòigh air a faighinn a Ghlaschu mus seòladh an t-soitheach.

An dèidh mòran strì agus an dèidh do Aonghas Beag a dhol air a mhionnan gu robh an tiocaid ann agus gum pàigheadh e càin mhòr mur an robh, leigeadh am bàrd air bòrd. Thill e gu Duluth far an do chaochail e ann an 1952.

Ged a rinn e dà òran a tha cho ainmeil ri gin a rinneadh le Leòdhasach, Eilean Beag Donn a' Chuain agus Balaich an Iasgaich, chan eil ach corra rann eile leis air sgeul.