Bliadhna nan ÒranYear of Song

Òran nan Dròbhairean

Òran air a sgrìobhadh le: Murchadh MacCoinnich agus air a sheinn le: Calum Camshron (Eilean Shòaigh).

This is a song written by: Murchadh MacCoinnich and sung by: Calum Camshron (Eilean Shòaigh).

Facail an Òrain / Song Lyrics

Cuspair an Òrain - Dròbhairean

B' e Fèill na h-Eaglaise Brice am prìomh fhèill gum biodh na dròbhairean a' dol, ach cha robh iad leotha fhèin. Air dà cheud acair fearainn, chunnaic fear Gisborne, ann an 1849: "a mixed multitude of cattle dealers, fishers, drovers, auctioneers, pedlars, jugglers, gamblers, itinerant fruit merchants, ballad singers, and beggars."

Bha tri Fèilltean sa bhliadhna anns An Eaglais Bhreac, sa Lùnastal, san t-Sultain agus an tè bu mhotha san Dàmhair. Aig aon àm air rathaidean sònraichte a bha air feadh Alba, choisicheadh suas ri dà mhìle dròbhair, agus an treudan bheathaichean, deich no dusan mìle sa latha, thairis air monaidhnean is bealaichean is aibhnichean, a' tighinn bho air feadh an dùthcha, gus suas ri 150,000 beathach mart is caora is each a reic air an fhèill.

Bha fèilltean eile ann leithid Fèill Craoibhe an siorrachd Pheairt, agus Fèill na Manachainn, ach 's i Fèill na h-Eaglaise Brice bu mhotha.

Bha iomadh seòrsa duine nan dròbhairean. Tha e air a ràdh gur e Dòmhnall mac Iain 'ic Sheumais, a chaidh a leòn aig Blàr Chàirinis, a chuir air chois dròbhaireachd san Eilean Sgitheanach.

B' e dròbhair a bh' anns a' bhàrd Rob Donn MacAoidh, agus 's ann ag ionndrainn a leannan, is e aig Fèill ann an Craoibh, a rinn e an t-òran:

B' e na Sàilich crodh à Ceann Tàile.

Tha dròbhairean air an ainmeachadh ann an òrain leithid an òrain a rinn Donnacha Cuimeanach do Pheigi Chamshron:

Anns an òran a rinn e fhèin mu dhròbhaireachd, tha Alasdair Mac Bharrais ag innse cho measail 's a bha e fhèin air an obair:

Dh'innis e cuideachd cò ris a bu chòir deagh bheathach mart a bhith coltach:

Bha dròbhairean ainmeil ann, mar Iain Camshron, no Corrychoillie, mar a b'fheàrr a dh'aithnichear e. Rugadh Iain ann an Cill Mo-Naomhaig an Loch Abar mu 1780 agus chaochail e ann an 1856. Thòisich e òg a' buachailleachd do dhròbhairean, fhad's a bhiodh iad a' gabhail drama san taigh-òsta a bha aig athair 's iad air an slighe gu Fèill na h-Eaglaise Brice. Beag air bheag thoisich e air sprèidh a cheannachd dha fhèin, agus air fearann a ghabhail air mhàl. Mar a sgrìobh an t-Oll. Iain Mac Aonghais mu dheidhinn:

"Bha uiread de dh'fhearann aige is gu robh e ri innse gum biodh an crodh a cheannaicheadh e san Eilean Sgitheanach a' cur seachad a h-uile oidhche air fear dhe na tuathanais aige gu ruigeadh iad an Eaglais Bhreac.

Bha cuid de na dròbhan aige a' toirt leotha o chòig gu seachd mìle rathaid. Agus ma bha an crodh air an iomain timcheall air còig mile deug sa latha, aig an fhìor chuid a b' fhaide ma bha an rathad garbh, tha sin fhèin ag innse na bha aig Ian Camshron de dh'fhearann Alba air màl. Gu dearbh tha e air aithris gum biodh e fhèin a' cumail a-mach nach robh fear sprèidh na bu mhotha na e air an t-saoghal ach am Prionnsa Esterhazy – agus, dh' aidicheadh e, bha am Prionnsa sin air thoiseach air, leis gu robh am fearann aig an fhear sin saor à grunnd."

Sguir Fèill na h-Eaglaise Brice ro dheireadh na naoidheamh linn deug.

Tuilleadh Fiosrachaidh

Tha fiosrachadh mu dhròbhairean is an obair ri fhaighinn anns na leabhraichean a leanas: The Drove Roads of Scotland le A. R. B. Haldane (Birlinn, 1997); Bho Dhròbhadh Gàidhealach gu Fàsaichean Astràilia le Iain Mac Aonghais, Graham Wilson agus Sue Jane Taylor (No. 19 Dornoch Studio, 1998). Anns na Transactions of the Gaelic Society of Inverness, Vol. XLIX (1974-76) tha artaigil, Drovering le Màiri NicDhòmhnaill.

Seinneadairean / Performers