20mh linn / Murchadh MacPhàrlain

Cuspairean

'S ann airson òrain, seach bàrdachd sgrìobhte, as ainmeile a tha Murchadh MacPhàrlain. Canaidh cuid gum b' e an t-òranaiche Gàidhlig a b' fheàrr anns an linn a chaidh seachad. Tha na h-òrain aige air an seinn le cuid de shàr-sheinneadairean na Gàidhlig agus le còmhlain mar Na h-Òganaich (gu h-àraidh), Na Siaraich, Runrig agus Capercaillie.


Bhiodh e fhèin a' cur fuinn ri na h-òrain mar a bha e gan dèanamh, fuinn bheòthail le blas an latha an-diugh orra, ged a bhiodh cuid de na còmhlain a' cur an dreach fhèin orra.


Tha tòrr ciùil ann am faclan nan òran aige cuideachd. Mar eisimpleir, 'Shil mo shùil nuair chaidh siùil / Ri croinn ùra chaol àrd, / Rìgh, 's mo rùn-sa nam bàrr' - agus ruitheaman làidir a tha gar giùlan gu siùbhlach tro na h-òrain no, uaireannan, a' samhlachadh cuspair àraidh – mar tulgadh na mara san eisimpleir gu h-àrd.


Tha 'dràma' anns na h-òrain aig MacPhàrlain. Tha glè thric caractaran aige anns na h-òrain – mar an saighdear agus a leannan ann an 'Naoi Ceud Deug 's Ceithir Deug' – airson an suidheachadh a thoirt beò agus gus am bi co-fhaireachdainn againn riutha. Uaireannan bidh còmhradh eadar na caractaran anns na h-òrain, rud a tha a' cur ris an dràma.


'S e bàrdachd airson a seinn a tha seo. Bidh MacPhàrlain uaireannan ag atharrachadh òrdugh àbhaisteach nam faclan ann an t-seantans. Mar eisimpleir, 'Cha bhi uat mi ach ràith' an àite 'Cha bhi mi uat ach ràith', rud a tha a' glacadh ar n-aire ann an òran ach nach obraicheadh cho math air an duilleig. 'S e bàrdachd airson èisteachd rithe, chan ann airson a leughadh, a tha seo.


Tha dibhearsain, tiamhaidheachd agus breithneachadh anns na h-òrain aig Murchadh MacPhàrlain. Tha e a' ruith air raon mhòr de chuspairean. A' Ghàidhlig agus a' Ghàidhealtachd, tachartasan mar dol-fodha na h-Iolaire, obraichean traidiseanta mar an t-iasgach, cogadh (bha e gu làidir an aghaidh cogadh), ceistean sòisealta mar buaidh na dibhe, gaol (ann an riochd spòrsail mar as trice), cianalas, seann chleachdaidhean, dòigh-beatha an latha an-diugh ('Linn Greas ort') agus mar sin air adhart. A bharrachd air an sin, rinn e grunn mhòr de dhuain aotrom mu dhaoine a dh'aithnicheadh e no mu rudan a thachair dha.


The Adobe Flash player and Javascript are required in order to view a video which appears on this page. You may wish to download the Adobe Flash player.

Teacsa

Ag innse mu 'S fhada Leam an Oidhche Gheamhraidh

Dh'fhalbh mise còmhla ris a' mhòr-shluagh anns na 1920s agus bha mi anns an dùthaich a bha thall agus chaidh mi shireadh iomadh sgeula. An toiseach nuair a bha mi nam bhalach òg thàinig fear dhachaigh à Canada air an robh Roddy Aonghais Ruaraidh. Cha bheò e an-diugh, agus chaidh mi a-steach a thaigh piuthar seanar dhomh aon latha agus bha e na shìneadh air a' bheing agus srian an eich fo cheann agus b' e am fonn a bh' aige Fail i, fail i, fail i ho ro, càite càite càite an tèid mi nuair a thuiteas sìos na sgàilean far am b' àbhaist dhòmhsa bhith cèilidh. B' e siud a bha e a' seinn 's cha robh duine a-staigh ach an dithis againn.

Dh' fhalbh mise a Chanada cuideachd agus a' chiad fhoghar a bha mi a-muigh, bha sinn aig a' bhuain, aig an t-fhoghar agus air oidhche bhrèagha ghealaich,thàinig an cianalas orm mar tonn bhàtht' agus chuimhnich mi air an fhear a bha na shìneadh air a' bheing anns an t-seann taigh-tughaidh agus e a' seinn leis fhèin càite, càite, càite an tèid mi nuair a thuiteas sìos na sgàilean far am b' àbhaist dhòmhsa bhith cèilidh. Agus b'e seo a ghluais mise an oidhche sin gu bhith a' dèanamh fail i, fail i, fail i ho ro agus chuingealaich mise an duain a tha seo ris an taigh chèilidh.

Air adhart gu

Bàrdachd

Copyright © 2015 BBC.Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.

Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.