An fheadhainn a chaidh dhan phr�osan an 1906

A' coimhead gu deas � mullach H�abhail os cionn Bhagh a' Chaisteil, chithear eileanan uaine an Easbaig - Bhatarsaigh, Sanndraigh, Pabaigh, Miughlaigh agus Bearnaraigh.

Do dhaoine a' tadhal anns na h-eileanan, tha iad, air l� br�agha s�mhraidh, nan tarraing, 's nan cothrom.

Nach e a bhiodh math dachaigh a bhith aca ann, air a chuairteachadh leis a' mhuir ghuirm �lainn ud, air falbh bho thrioblaidean an t-saoghail?

An diugh chan eil ach aon de na h-eileanan sin agus daoine a' fuireach ann.

'S e sin Bhatarsaigh, am fear as fhaisge air Barraigh, agus cabhsair a' s�neadh eatarra.

Bho chionn ceud bliadhna, cha b' e luchd-turais a bha a' coimhead 's a' faicinn cothrom tarraingeach anns na h-eileanan gu deas air Barraigh, ach daoine a choimhead gu tuath, bho cheann eile an t-seallaidh.

Bha ann an Eilean Mhi�ghlaigh, mu 150 duine a' fuireach nuair a bu mhotha sluagh an eilein. Aig toiseach na 20mh linne, bha trioblaidean m�ra aca.

Bha a' bheatha air f�s ro dhoirbh dhaibh, agus do mhuinntir nan eileanan beaga eile.

Na Fuadaichean

A' coimhead gu deas � mullach H�abhail

Ri linn nam fuadaichean ann am Barraigh, 's ann a dh'fh�s sluagh Eileannan an Easbaig, agus daoine a' taghadh a bhith a' tuinneachadh an sin, seach eilthireachd. Bha an sluagh ann am Mi�ghlaigh a' f�s ro mh�r airson na bh' ann de dh'fhearann.

Ann an 1897, bh�thadh fireannaich eilein Phabaigh air fad, nuair a chuir am b�ta aca car gu deas air Bearnaraigh. Bha na trioblaidean an cois bh�taichean beaga, agus eileanan gun lamraig earbsach a' tighinn gu follais.

Bha coimhearsnachd Mhi�ghlaigh air tagradh a dh�anamh airson cidhe a thogail san eilean, leis cho doirbh 's a bha e na b�taichean aca a tharraing suas an tr�igh, agus iasgach na bhun-st�idh dhan eaconamaidh aca.

Ann a 1901, fhuair iad crann, nach do dh'obraich ceart, an �ite cidhe.

Bha s�ilean cuid san eilean a' coimhead gu tuath, gu ruige eilein thorraich Bhatarsaigh.

B' ann mar aon tac a bha an t-eilean sin ga obrachadh, fon uachdaran, A' Bhean-uasal Gh�rdan Cathcart - t� nach do thadhal ach aon turas anns na h-eileanan r� nan 54 bliadhnaichean a bha iad aice.

Do na daoine a bha as aonais fearainn, no feumach air �ite c�mhnaidh d�igheil, bha an t-eilean, le a acarsaidean fasgach, air leth.

Creach Fearainn

San Iuchair 1906, ghabh daoine � Barraigh aig nach robh fearann, no fi� 's cead taigh ceart a thogail bhon uachdrann, talamh ann am Bhatarsaigh.

Tha cuid air a r�dh gun robh iad a' tarraing air seann lagh - a tha a' nochdadh ann an seann tr�chdasan lagha na h-�ireann - leis am faigheadh daoine sealbh air fearann nan togadh iad bothan agus nan lasadh iad teine, taobh a-staigh l�.

Co-dhi� a bheil sin ceart no ce�rr, 's e sin a rinn iad, agus cha b' fhada gus an do rinn daoine eile � Barraigh agus Eileanan an Easbaig an dearbh rud.

Thug a' Bhean-uasal Gh�rdan Cathcart gu lagh iad, ach thuirt am britheamh nach robh i air a dleastanasan mar uachdaran a choileanadh.

Thuirt e gun robh i air a bhith coma-co-dhi� mu fheumalachdan nan cotaran - daoine gun fhearann - 's gur beag an t-iongnadh gun do rinn iad na rinn iad.

Chaidh ceist nan Creachadairean a thogail ann an Westminster, ach a dh'aindeoin sin agus m�ran taic bhon phobal, chaidh d� mh�os pr�osain a chuir orra.

Ann an 1909 ge-t�, cheannaich an Congested Districts Board Eilean Bhatarsaigh, 's rinn iad 58 croitean ann, do dhaoine aig nach robh fearann.

Ceann a Tuath Eilein Bhatarsaigh

Ann an 1912, dh'fh�g na daoine mu dheireadh ann am Mi�ghlaigh an dachaighean, 's chaidh iad a dh'fhuireach a Bhatarsaigh.

Ceud Bliadhna

An-diugh, tha sliochd an fheadhainn a theann air Bhatarsaigh fhathast san eilean, agus cabhsair a-nis aca tarsainn a' Chaolais a Bharraigh, a chaidh a thogail gus an dearbh shuidheachadh 's a bh' ann am Mi�ghlaigh a sheachnadh.

Theid eachdraidh na creiche innse le fear a th' air m�ran rannsachaidh a dh�anamh air, ann am Bagh a' Chaisteil air an 8mh - 9mh l� den �gmhios.

Bidh Ben Buxton agus Calum MacN�ill a' toirt seachad �raidean ann an ionad Dualchas, aig Comann Eachdraidh Bharraigh agus Bhatarsaigh.